Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam: Tự hào vươn lên kỷ nguyên mới cùng văn hóa Việt

Trong bước chuyển mình của đất nước, khi kinh tế số, hội nhập quốc tế và sáng tạo bùng nổ, có một “sức mạnh mềm” luôn đi trước và song hành cùng mỗi thành tựu. Đó là văn hóa! Văn hóa Việt Nam không chỉ là ký ức lịch sử, mà còn là động lực nội sinh, là trụ đỡ tinh thần và là trụ cột kinh tế trong kỷ nguyên mới, để góp phần tạo ra giá trị đậm đà cho cộng đồng và vị thế quốc gia trên trường quốc tế.

Văn hóa đưa Việt Nam ra thế giới

Từ xưa đến nay, văn hóa Việt luôn là hệ giá trị tổng hợp của một dân tộc. Từ truyền thống lễ hội, âm nhạc, tín ngưỡng, ngôn ngữ đến phong tục dân gian, nghệ thuật biểu diễn, nghệ thuật ẩm thực…, là sợi dây kết nối giữa lịch sử - hiện tại - tương lai, là nhịp đập tinh thần của cộng đồng và đặc biệt hơn cả là hình ảnh đối ngoại sâu sắc khi Việt Nam hội nhập toàn cầu.

Chỉ nói riêng ở khía cạnh văn hóa Việt là “hình ảnh đối ngoại sâu sắc khi Việt Nam hội nhập toàn cầu”, điểm qua một số sự kiện nổi bật của năm 2025 có thể thấy văn hóa Việt đã và đang quảng bá thương hiệu quốc gia và bản sắc Việt ra thế giới.

Ngày 20/6/2025, Việt Nam đón tin vui khi lần thứ ba tham gia Ủy ban liên Chính phủ Công ước UNESCO về bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa. Trước đó, ngày 20/10/2005, Đại hội đồng UNESCO đã bỏ phiếu thông qua Công ước UNESCO về bảo vệ và phát huy sự đa dạng của các biểu đạt văn hóa (Công ước UNESCO 2005). Việt Nam là một trong những nước nỗ lực tham vào quá trình soạn thảo và sớm phê chuẩn Công ước UNESCO 2005.

Cũng cần nói thêm rằng, kể từ khi phê chuẩn Công ước UNESCO 2005 đến nay, trong nỗ lực thực thi Công ước, Việt Nam đạt được nhiều thành tựu, trong đó nổi bật là việc Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025 - 2035 đặt ra một loạt mục tiêu toàn diện, cụ thể cho văn hóa Việt Nam trong 10 năm tới. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chỉ thị số 30/CT-Tg về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam.

Trên tinh thần đó, năm 2025, Bộ VH,TT&DL đã trình Thủ tướng Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045 (Chiến lược) để ngày 14/11/2025 Quyết định 2486/QĐ-TTg phê duyệt Chiến lược đã được ký ban hành, tạo động lực mới thúc đẩy các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam phát triển.

Mới đây nhất, tại Kỳ họp lần thứ 43 Đại hội đồng UNESCO tháng 11/2025, Việt Nam đã đề xuất dự thảo Nghị quyết khuyến nghị Đại hội đồng Liên hợp quốc xem xét phát động “Thập kỷ quốc tế về Văn hóa vì phát triển bền vững”. Sáng kiến này của Việt Nam đã được Tổng Giám đốc UNESCO cũng như các nước thành viên đánh giá cao, vì phù hợp mối quan tâm chung hiện nay…

Cũng trong năm 2025 còn rất nhiều ví dụ để chứng minh cho mệnh đề “văn hóa đưa Việt Nam ra thế giới”. Đó là ngôi quán quân Intervision 2025 tại Nga của ca sĩ Đức Phúc với phần trình diễn ca khúc “Phù Đổng Thiên Vương” kết hợp chất liệu văn hóa dân gian và âm nhạc đương đại. Chiến thắng này không chỉ đánh dấu bước ngoặt cá nhân ca sĩ Đức Phúc mà còn mở ra cột mốc mới cho âm nhạc Việt Nam trên sân khấu quốc tế.

Đó là ca sĩ Hà Anh Tuấn với dự án live concert “Sketch a Rose” 100% thuần Việt đã được tổ chức thành công tại các sân khấu hoành tráng và mang tính biểu tượng của thế giới; tour diễn châu Á đầu tiên trong sự nghiệp mang tên “Mỹ Linh Xin chào tour 2025”; hai đêm diễn concert “Bảo tàng của nuối tiếc” tại Melbourne và Sydney (Australia) của ca sĩ Vũ vào ngày 5 và 8/11/2025 thu hút hơn 3.500 khán giả; ca sĩ Văn Mai Hương với live show “Hương - Live in Tokyo” tại Nhật Bản vào tháng 4/2024 với khoảng 1.000 khán giả; concert “Anh trai say hi” được tổ chức vào hai ngày 26 và 27/7/2025 trên sân khấu PH Live tại Planet Hollywood - sân khấu nổi tiếng nằm ngay trung tâm Las Vegas Strip (Mỹ), từng là nơi tổ chức các concert định kỳ của những ngôi sao quốc tế…

Văn hóa là trụ cột trực tiếp của nền kinh tế quốc gia

Một trong những bước chuyển đáng kể trong tư duy phát triển của Việt Nam khi bước vào kỷ nguyên mới là sự thừa nhận công nghiệp văn hóa không chỉ là lĩnh vực hỗ trợ mà là trụ cột trực tiếp của nền kinh tế quốc gia. Không gian văn hóa đã mở rộng trở thành ngành kinh tế có vai trò quan trọng trong tăng trưởng GDP, tạo việc làm, khai thác thương hiệu quốc gia và quảng bá bản sắc Việt ra thế giới.

Ngày 14/11/2025, Thủ tướng Chính phủ ký ban hành Quyết định 2486/QĐ-TTg, phê duyệt Chiến lược phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045. Theo Chiến lược, Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030 đóng góp khoảng 7% GDP từ các ngành này và hướng tới 9% GDP vào năm 2045, một cột mốc cho thấy sự tin tưởng vào sức mạnh của văn hóa như một động lực kinh tế mới.

Tại sao Việt Nam lần đầu tiên xác định công nghiệp văn hóa như một trụ cột kinh tế? Để trả lời câu hỏi này, cần xuất phát từ góc nhìn những ưu thế độc đáo của công nghiệp văn hóa Việt Nam. Trước hết, nước ta có một nguồn lực văn hóa, di sản, bản sắc rất đa dạng, từ di tích, di sản vật thể và phi vật thể; các làn điệu dân ca, nhạc cụ truyền thống; nghệ thuật dân gian; văn hóa các dân tộc; cho đến nghề thủ công truyền thống, ẩm thực… Đây là lợi thế lớn để phát triển các ngành công nghiệp văn hóa trong danh sách ưu tiên của Chiến lược.  Không chỉ có giá trị nội tại, các yếu tố văn hóa, bản sắc này còn là “giá trị mềm” giúp Việt Nam khác biệt trên thị trường toàn cầu, khi mà xu hướng tiêu dùng hướng tới trải nghiệm, bản sắc, sáng tạo, thay vì chỉ vật chất đơn thuần.

Từ đây một vấn đề đặt ra: “Làm giàu bằng văn hóa, tại sao không?”. Văn hóa đã và đang trở thành giá trị kinh tế. Đó là thực tế đã và đang được nhìn thấy ở rất nhiều lĩnh vực khác nhau. Tại Hội chợ Mùa Thu Hà Nội lần thứ nhất diễn ra tại Hà Nội tháng 11/2025, giữa hàng trăm gian hàng rực rỡ, những sản phẩm mang nhãn OCOP đến từ các vùng miền trên đất nước vẫn nổi bật theo cách riêng, không chỉ nhờ chất lượng hay mẫu mã, mà bởi câu chuyện văn hóa được gửi gắm trong từng sản phẩm. Đơn cử như một công ty kinh doanh sản phẩm yến đã kể với khách hàng và truyền thông câu chuyện về văn hóa lao động của cư dân miền biển. Vị đại diện công ty khẳng định: “Marketing không thể tách rời văn hóa. Chỉ khi hiểu tập tục và tâm lý tiêu dùng từng vùng, sản phẩm mới chạm tới trái tim người dùng”.

Ở một góc độ khác, 2 năm qua, thị trường giải trí Việt Nam chứng kiến sự bùng nổ của nhiều sự kiện âm nhạc với quy mô lớn, từ những ngôi sao quốc tế như Blackpink và G-Dragon, đến các chuỗi concert nội địa được yêu thích như “Anh trai vượt ngàn chông gai” và “Anh trai say hi”, “Tổ quốc trong tim”… đã tạo nên một “cơn sốt concert” trên toàn quốc. Khi các sự kiện âm nhạc trở thành không gian gắn kết cộng đồng, một xu hướng du lịch mới cũng đang hình thành khi người Việt sẵn sàng đi du lịch chỉ để được “sống” trong không khí concert. Trong năm 2024 có tới 62% du khách từng đi du lịch để tham dự concert hoặc lễ hội và 38% xem âm nhạc là yếu tố quan trọng quyết định hành trình của mình…

Qua những lát cắt trên có thể thấy, công nghiệp văn hóa trong tương lai sẽ là một ngành kinh tế trọng điểm để phát triển đất nước.