Dự thảo Luật Nhà ở: Sau 5 năm, nhà ở xã hội vẫn không được bán tự do
Dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) đề xuất siết quy định chuyển nhượng nhà ở xã hội sau 5 năm, theo hướng chủ sở hữu chỉ được bán lại cho người thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội. Quy định này nhằm hạn chế nguy cơ trục lợi chính sách, bảo đảm nhà ở xã hội đến đúng nhóm đối tượng thụ hưởng.
Sau 5 năm vẫn không được bán tự do
Theo dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi), sau 5 năm kể từ thời điểm thanh toán đủ tiền mua nhà, chủ sở hữu nhà ở xã hội chỉ được bán lại cho người thuộc diện được hưởng chính sách hỗ trợ về nhà ở xã hội theo quy định. Đây là điểm thay đổi đáng chú ý so với Luật Nhà ở hiện hành. Theo quy định hiện hành, sau 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, chủ sở hữu được chuyển nhượng nhà ở xã hội theo cơ chế thị trường mà không giới hạn đối tượng mua lại.
Như vậy, nếu được thông qua, quy định mới sẽ tiếp tục giới hạn đối tượng có thể tiếp cận nhà ở xã hội ngay cả khi thời hạn 5 năm đã kết thúc.
Trong thời hạn 5 năm kể từ ngày thanh toán đủ tiền mua nhà, dự thảo tiếp tục duy trì quy định của Luật Nhà ở 2023. Theo đó, người mua chỉ được bán lại nhà ở xã hội cho chủ đầu tư dự án hoặc người thuộc diện được mua nhà ở xã hội.
Giá bán trong trường hợp này tối đa bằng giá ghi trong hợp đồng mua bán ban đầu với chủ đầu tư.
Nhà ở thuê mua có thể phải trả lại nếu không còn nhu cầu
Đối với nhà ở xã hội theo hình thức thuê mua, dự thảo cũng đưa ra thay đổi về điều kiện chuyển nhượng. Thay vì cho phép người thuê mua được tự do chuyển nhượng sau 5 năm như quy định hiện hành, dự thảo đề xuất trường hợp không còn nhu cầu sử dụng có thể phải chấm dứt hợp đồng và trả lại nhà.
Cách tiếp cận này tiếp tục đặt trọng tâm vào mục tiêu sử dụng nhà ở xã hội đúng đối tượng, thay vì coi đây là một loại tài sản có thể tự do chuyển nhượng sau khi hết thời hạn hạn chế. Bên cạnh đó, các giao dịch bán, thuê mua và cho thuê nhà ở xã hội dự kiến phải được cập nhật vào hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu về nhà ở và thị trường bất động sản.
Việc cập nhật dữ liệu được đặt trong bối cảnh cơ quan quản lý tăng cường kiểm soát quá trình mua, bán và sử dụng nhà ở xã hội.
Chính phủ được quyết định tỷ lệ đất làm thương mại, dịch vụ
Không chỉ thay đổi quy định về chuyển nhượng, dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) còn điều chỉnh cơ chế ưu đãi dành cho doanh nghiệp phát triển nhà ở xã hội nhằm thu hút thêm nguồn lực đầu tư vào phân khúc này. Cụ thể, dự thảo không còn quy định cứng tỷ lệ tối đa 20% diện tích đất trong dự án mà chủ đầu tư được dành để xây dựng công trình kinh doanh dịch vụ, thương mại và nhà ở thương mại. Thay vào đó, tỷ lệ cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.
Tương tự, mức lợi nhuận định mức tối đa 10% đối với chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội, hiện được quy định trong Luật Nhà ở 2023, cũng không còn được ấn định cứng trong dự thảo. Mức cụ thể sẽ do Chính phủ quy định.
Việc chuyển các tỷ lệ cụ thể từ quy định cứng trong luật sang quy định chi tiết của Chính phủ được kỳ vọng tạo dư địa điều chỉnh cơ chế ưu đãi phù hợp hơn với thực tế triển khai dự án.
Siết chuyển nhượng để hạn chế trục lợi chính sách
Tại phiên thảo luận về dự án Luật Nhà ở (sửa đổi) ngày 22/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết việc tiếp tục giới hạn đối tượng được mua lại nhà ở xã hội sau 5 năm nhằm ngăn ngừa hành vi trục lợi và bảo đảm chính sách an sinh phục vụ đúng đối tượng thụ hưởng.
Theo dự thảo, có 8 nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội. So với quy định hiện hành, nhóm học sinh, sinh viên không còn nằm trong danh sách được hỗ trợ về loại hình nhà ở này.
Những thay đổi trên cho thấy dự thảo Luật Nhà ở (sửa đổi) không chỉ tập trung mở rộng nguồn lực phát triển nhà ở xã hội mà còn đặt trọng tâm vào việc kiểm soát quá trình phân phối, sử dụng và chuyển nhượng loại hình nhà ở này.
