Đưa Starlink đến vùng lõm sóng: Thêm “cánh tay nối dài” cho hạ tầng số

3.245 thôn được phủ sóng đến những địa bàn khó tiếp cận

Vừa qua, tại Hà Nội, Cục Viễn thông, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) phối hợp với Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam tổ chức lễ tiếp nhận, bàn giao thiết bị đầu cuối và dịch vụ vệ tinh Starlink cho các địa phương, nhằm hỗ trợ kết nối tại những thôn còn lõm sóng và các trụ sở cơ quan nhà nước, cơ sở đào tạo, cơ sở y tế công lập có tình trạng sóng yếu, chập chờn.

Đây là một trong những bước triển khai cụ thể nhằm thực hiện mục tiêu phát triển hạ tầng số theo Nghị quyết 57-NQ/TW, đồng thời gắn với Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số trong hệ thống chính trị.

Ông Nguyễn Thành Chung, Cục trưởng Cục Viễn thông cho biết, những năm qua, việc mở rộng vùng phủ và xử lý các khu vực lõm sóng đã đạt nhiều kết quả tích cực. Trong giai đoạn 2021-2025, Bộ KH&CN đã chỉ đạo, phối hợp với các doanh nghiệp viễn thông triển khai phủ sóng cho 3.245 thôn, bản lõm sóng đã có điện trên toàn quốc, đưa tỷ lệ thôn, bản có kết nối băng rộng di động lên 99,56%.

Tuy nhiên, tỷ lệ phủ sóng gần 100% cũng đồng nghĩa phần việc còn lại ngày càng khó khăn. Kết quả rà soát năm 2026 xác định 435 thôn, bản còn lõm sóng tại 13 tỉnh, thành phố. Sau khi doanh nghiệp triển khai phủ sóng cho 210 thôn và phát sinh thêm 48 thôn tại Tuyên Quang, Nghệ An, số thôn cần tiếp tục xử lý còn 273, trong đó 82 thôn chưa có điện lưới.

Bên cạnh đó, rà soát cũng cho thấy 117 trụ sở cơ quan nhà nước, cơ sở đào tạo và cơ sở y tế công lập còn tình trạng lõm sóng, sóng yếu hoặc chập chờn; 73 địa điểm đã được doanh nghiệp triển khai xử lý.

Đây là những khu vực mà việc đầu tư hạ tầng viễn thông truyền thống gặp nhiều trở ngại do địa hình phức tạp, dân cư phân tán, suất đầu tư lớn, thiếu điện lưới hoặc điều kiện thi công không thuận lợi. Trong khi đó, nhu cầu kết nối phục vụ người dân và hoạt động của chính quyền, trường học, cơ sở y tế ngày càng cấp thiết.

Trong bối cảnh này, Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp được xem là một phương án bổ sung, có thể triển khai nhanh tại những địa bàn mà hạ tầng mặt đất chưa thể đáp ứng ngay.

Starlink cam kết hỗ trợ 1.000 bộ thiết bị cho các điểm ưu tiên

Theo phương án do Cục Viễn thông xây dựng, trước mắt 254 địa điểm tại 13 tỉnh, thành phố được xác định cần hỗ trợ kết nối bằng Internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp. Các địa phương gồm Cao Bằng, Đà Nẵng, Điện Biên, Gia Lai, Huế, Lai Châu, Lạng Sơn, Lào Cai, Nghệ An, Sơn La, Thái Nguyên, Thanh Hóa và Tuyên Quang.

Trong đợt đầu, 254 bộ thiết bị Starlink Standard 4X được bàn giao, kèm gói dịch vụ có tốc độ truy cập tối đa 400 Mbps và miễn phí trong 6 tháng. Mỗi thôn hoặc điểm lõm sóng, sóng yếu thuộc diện hỗ trợ được bố trí một bộ thiết bị cùng gói dịch vụ.

Theo Cục Viễn thông, đây không phải phương án thay thế hạ tầng viễn thông mặt đất. Hạ tầng mặt đất vẫn là giải pháp căn bản, lâu dài để bảo đảm kết nối; công nghệ vệ tinh được sử dụng tại những nơi khó triển khai trong ngắn hạn, giúp người dân và các cơ quan, đơn vị có kết nối trong thời gian chờ hạ tầng được đầu tư hoàn thiện. Khi hạ tầng mặt đất được triển khai, phương án khai thác kết nối vệ tinh sẽ tiếp tục được đánh giá, tối ưu theo nhu cầu thực tế.

Cách tiếp cận này đặc biệt có ý nghĩa đối với các điểm trường, cơ sở y tế, trụ sở chính quyền và cộng đồng dân cư ở vùng sâu, vùng xa. Một đường truyền Internet ổn định không chỉ phục vụ nhu cầu liên lạc mà còn tạo điều kiện triển khai giáo dục số, y tế số, dịch vụ công trực tuyến, thương mại điện tử, tiếp cận thông tin và cảnh báo phòng, chống thiên tai.

Việc đưa công nghệ vệ tinh vào hỗ trợ các khu vực còn khó khăn về kết nối cho thấy cách tiếp cận linh hoạt hơn trong phát triển hạ tầng số. Thay vì chờ hoàn tất toàn bộ hạ tầng mặt đất mới đưa dịch vụ đến người dân, các công nghệ mới có thể được huy động để giải quyết trước những nhu cầu cấp thiết.

Đại diện Công ty TNHH Starlink Services Việt Nam cho biết, chương trình hỗ trợ này nằm trong cam kết của SpaceX và Starlink Services Việt Nam khi đề xuất thí điểm tại Việt Nam. Theo đó, doanh nghiệp cam kết hỗ trợ 1.000 bộ thiết bị Starlink cùng dịch vụ miễn phí trong 6 tháng để kết nối các trường học, bệnh viện, cộng đồng nông thôn và các đối tượng ưu tiên.

Về lâu dài, việc xóa các khu vực còn khó khăn về kết nối vẫn cần một cơ chế đầu tư ổn định, gắn với chính sách viễn thông công ích. Chương trình cung cấp dịch vụ viễn thông công ích đến năm 2030 được phê duyệt tại Quyết định 777/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 đặt mục tiêu phấn đấu 100% địa bàn thuộc phạm vi hỗ trợ được cung cấp dịch vụ viễn thông công ích, trong đó có hỗ trợ dịch vụ trên mạng vệ tinh tầm thấp tại các điểm cộng đồng đặc biệt khó khăn.

Bởi vậy, việc bàn giao 254 bộ thiết bị Starlink vì thế không chỉ bổ sung một giải pháp kết nối trước mắt cho những địa bàn khó triển khai hạ tầng mặt đất, mà còn cho thấy dư địa phối hợp giữa công nghệ vệ tinh, hạ tầng viễn thông, nguồn lực doanh nghiệp và chính sách viễn thông công ích. Mục tiêu cao nhất là đưa kết nối đến những nơi còn khó tiếp cận, bảo đảm người dân ở mọi vùng miền có cơ hội tiếp cận thông tin và các dịch vụ số thiết yếu, từng bước thu hẹp khoảng cách số và mở rộng cơ hội phát triển trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia.