Bộ Xây dựng: Dự án nhà ở xã hội sẽ được đưa vào nhóm 'luồng xanh' thủ tục hành chính

Dự kiến hoàn thành 1 triệu căn NƠXH vào năm 2028

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Văn Sinh cho biết, năm 2026, Chính phủ giao mục tiêu phát triển 158.700 căn NƠXH, tăng khoảng 1,5 lần so với 2025. Quy mô 220 dự án đang triển khai với gần 215.000 căn đã vượt mức kế hoạch của năm nay. Chỉ riêng tháng 2/2026, các địa phương đã khởi công thêm 28 dự án, quy mô khoảng 20.000 căn hộ, cho thấy tín hiệu tích cực của chương trình.

Để đẩy nhanh tiến độ và hướng tới mục tiêu hoàn thành 1 triệu căn NƠXH vào 2028, sớm hơn 2 năm so với kế hoạch ban đầu, Bộ Xây dựng sẽ triển khai một số nhóm giải pháp trọng tâm. Trọng tâm là tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, tháo gỡ vướng mắc cho các dự án. Phối hợp với các Bộ, ngành và địa phương theo sát tiến độ từng công trình. Yêu cầu các địa phương đưa chỉ tiêu phát triển NƠXH vào kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội hằng năm.

Bộ Xây dựng cũng yêu cầu các chủ đầu tư tập trung nguồn lực để hoàn thành các dự án đang khởi công ngay trong năm nay, đồng thời chuẩn bị quỹ đất sạch có vị trí thuận lợi, hạ tầng đồng bộ để phát triển thêm dự án mới. Các cơ chế đặc thù sẽ được áp dụng nhằm thu hút nhà đầu tư có năng lực tài chính, sẵn quỹ đất tham gia phát triển NƠXH.

Đặc biệt, các dự án NƠXH sẽ được đưa vào nhóm “luồng xanh” về thủ tục hành chính, cho phép thực hiện song song nhiều quy trình nhằm cắt giảm tối thiểu 50% thời gian giải quyết thủ tục và chi phí tuân thủ cho DN. Tiến độ triển khai chương trình sẽ được tổng hợp, báo cáo Thủ tướng định kỳ hằng tháng và hằng quý để kịp thời có giải pháp chỉ đạo, điều hành.

Về tình hình giải ngân vốn ưu đãi phát triển NƠXH, đại diện Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước) cho biết, dòng vốn tín dụng dành cho NƠXH đang được các tổ chức tín dụng đẩy mạnh, với tổng dư nợ lên tới hàng chục nghìn tỉ đồng và nhiều cam kết giải ngân mới.

Trong đó, tại Ngân hàng Chính sách xã hội, tổng dư nợ cho vay các đối tượng chính sách về nhà ở hiện đạt khoảng 25.000 tỉ đồng, trong đó khoảng 20.500 tỉ đồng được triển khai theo Nghị định 100/2024/NĐ-CP, còn lại 4.800 tỉ đồng thuộc các chương trình cho vay chính sách khác.

Tại khối ngân hàng thương mại, tổng dư nợ cho vay NƠXH đạt khoảng 16.000 tỉ đồng, gồm 9.000 tỉ đồng theo cơ chế tín dụng thông thường và gần 7.000 tỉ đồng thuộc chương trình cho vay mua NƠXH theo Nghị quyết 33/NQ-CP ngày 11/3/2023 với sự tham gia của 9 ngân hàng.

Đề xuất tách NƠXH ra khỏi yếu tố thương mại

Nêu ý kiến tại Hội thảo, GS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy viên Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội đánh giá, những năm gần đây, chương trình phát triển NƠXH đã thực sự có chuyển động rất mạnh. Tuy nhiên, số lượng NƠXH hiện nay so với nhu cầu thực tế vẫn còn khoảng cách khá xa.

Tình trạng “lệch pha” này không chỉ với NƠXH mà trong cơ cấu thị trường bất động sản. Phân khúc nhà cao cấp thì nhiều, còn phân khúc vừa túi tiền của người lao động và NƠXH vẫn thiếu. “Ngay trong chính NƠXH cũng có nghịch lý. Có nơi xây xong người dân không đến ở. Có nơi nhu cầu rất lớn thì lại không có dự án. Có dự án cho thuê không ai thuê, có dự án để bán thì người cần lại không đủ điều kiện tiếp cận”, GS.TS Cường nói.

Ông Cường nêu quan điểm, nguyên nhân sâu xa của sự “lệch pha” này là do đang trộn lẫn giữa cơ chế thị trường và cơ chế phúc lợi Nhà nước. “NƠXH là chính sách an sinh, Nhà nước phải đứng ra lo bằng công cụ của Nhà nước, nhưng hiện nay chúng ta vẫn đang dùng công cụ thị trường để điều tiết. Ngân hàng thương mại và DN bất động sản không thể hoạt động phi thị trường. Nếu cứ dựa vào logic lợi nhuận để giải quyết bài toán phúc lợi sẽ rất khó thành công”, GS.TS Cường nói và cho rằng, phải tách bạch rõ với NƠXH, đặc biệt là nhà cho thuê, Nhà nước phải quyết định bằng công cụ Nhà nước, không thể hoàn toàn theo cơ chế thị trường.

Về vấn đề hạ tầng, GS. TS Cường cho rằng, NƠXH là chính sách của Nhà nước thì Nhà nước cần đầu tư hạ tầng đồng bộ, kể cả hạ tầng bên trong dự án. Nếu chỉ đầu tư hạ tầng bên ngoài rồi giao phần còn lại cho DN rất khó giảm giá thành. “Cần có một quỹ tài chính riêng cho NƠXH. Khoản tiền tương đương 20% quỹ đất trong các dự án nhà thương mại hiện nay nên được tách riêng, không hòa chung vào ngân sách, mà dành trực tiếp cho phát triển NƠXH”, ông Cường nêu quan điểm.

GS. TS Cường cho rằng, một vấn đề khác là cần thay đổi tư duy về chính sách NƠXH. Mục tiêu là bảo đảm chỗ ở cho người dân thu nhập thấp, không nhất thiết phải ai cũng sở hữu nhà. Với nhóm thu nhập rất thấp, nên ưu tiên phát triển NƠXH cho thuê dài hạn. Nhà nước xác định đối tượng, xét duyệt, phân bổ. DN làm nhiệm vụ xây dựng và vận hành theo tiêu chuẩn đặt ra. “Nếu coi NƠXH là một sản phẩm thị trường để phân phối theo lợi nhuận thì sẽ không giải quyết được vấn đề. Nhưng nếu coi đây là một chính sách phúc lợi và Nhà nước chủ động về đất, vốn, hạ tầng và phân bổ đối tượng, thì có thể xử lý được bài toán này”, GS.TS Cường nhận định.