Lợi nhuận sau thuế doanh nghiệp: Kẻ khóc, người cười chỉ vì một chữ "Tiền"

Tổng lợi nhuận sau thuế 2019 của các doanh nghiệp đạt 303.066 nghìn tỷ đồng, tăng 12.6% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng quý 4 tăng trưởng vượt bậc ở mức 20% so với cùng kỳ.

Ngành ngân hàng duy trì vị thế dẫn đầu

Theo thống kê, SSI cho biết, năm 2019, ngành ngân hàng đã duy trì vị thế dẫn đầu về tăng trưởng lợi nhuận. Tổng tài sản và tổng vốn chủ sở hữu của 18 ngân hàng thương mại niêm yết là 7.59 triệu tỷ đồng và 554 nghìn tỷ đồng, tăng lần lượt là 13.2% và 23.6%. Tổng lợi nhuận trước thuế 2019 đạt 110.662 tỷ đồng (+29.5% YoY), đóng góp phần lớn vào mức tăng trưởng cao của vốn chủ sở hữu.

Nguyên nhân dẫn đến sự tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng này là do:

- Tăng trưởng mạnh của thu nhập lãi ròng. NII 2019 là 231.601 tỷ đồng (+22.2% YoY) trong đó đóng góp lớn nhất đến từ CTG (+47.4% YoY) do NII 2018 sụt giảm mạnh vì xử lý nợ xấu. NIM của hầu hết các ngân hàng đều được cải thiện do:

Gia tăng tỷ trọng cho vay khách hàng cá nhân. So với năm 2018, VCB tăng từ 37.3% lên 43%; CTG tăng từ 49% lên 56%; BID tăng từ 32.3% lên 34.1%; MBB tăng từ 37.7% lên 40.5%; VPB tăng từ 57.9% lên 58.7%... Tăng trưởng cho vay cao hơn tăng trưởng huy động. Tổng cho vay khách hàng của 18 NHTM tại 31/12/2019 là 5.17 triệu tỷ đồng, tăng 15.5% YoY. Giải ngân tín dụng tăng mạnh trong Q4.2019 do NHNN nới hạn mức tín dụng với hàng loạt ngân hàng.

- Tỷ lệ chi phí hoạt động/tổng thu nhập (CIR) giảm. Chi phí hoạt động tăng 14.9% YoY trong khi tổng thu nhập hoạt động (TOI) tăng tới 20.8% YoY khiến cho CIR bình quân năm 2019 ở mức 40.5%, giảm so với mức 42.6% của năm 2018.

- Chi phí dự phòng RRTD tăng thấp hơn TOI. Tổng chi phí dự phòng RRTD 2019 của 18 NHTM là 69 nghìn tỷ đồng, +18.7% YoY; tỷ lệ chi phí DPRRTD/TOI giảm từ 23.2% (2018) xuống 22.8% (2019). Một số ngân hàng đã đẩy mạnh xử lý nợ xấu nội bảng và trái phiếu VAMC trong năm 2019: CTG, VPB, MBB, BID, SHB khiến chi phí DPRR tăng mạnh nhưng cũng có các ngân hàng như VCB, TCB, ACB cắt giảm được khoản chi phí này.

- Thu nhập từ hoạt động ngoại hối tăng mạnh. Năm 2019 là một năm rất thuận lợi với kênh mua bán ngoại tệ của các NHTM, nguồn cung ngoại tệ dồi dào, NHNN mua vào khoảng 20 tỷ USD ngoại tệ với tỷ giá mua luôn cao hơn khá nhiều so với tỷ giá mua của các NHTM. Nhờ vậy, tổng thu nhập từ ngoại hối và vàng của 18 NHTM 2019 là 8.817 tỷ đồng, tăng tới 49% YoY trong đó các ngân hàng lớn (VCB, CTG, BID) thu được lợi nhuận nhiều nhất.

- Thu nhập từ hợp tác bảo hiểm bancassurance tăng trưởng tốt ở các ngân hàng VPB, MBB, VIB, TCB, TPB. Trong năm 2019, VCB cũng đã ký kết thỏa thuận hợp tác độc quyền phân phối bảo hiểm với FWD. Nguồn thu từ kênh này hứa hẹn tiếp tục gia tăng và đóng góp ngày càng nhiều hơn vào lợi nhuận của các NHTM.

Ngành bất động sản có tốc độ tăng trưởng chậm lại

Năm 2019, ngành bất động sản tăng trưởng tích cực cả về doanh thu và lợi nhuận, trong đó tổng doanh thu đạt 307.362 tỷ đồng (+11,3% yoy) và lợi nhuận sau thuế đạt 56.422 tỷ đồng (+32,1% yoy).

Nguyên nhân chủ yếu là do:

- Theo CBRE, nguồn cung tại thị trường thành phố Hồ Chí Minh sụt giảm 6% yoy do các vấn đề pháp lý, ngược lại thị trường Hà Nội tăng 7% yoy. Giá bán tại HCM tăng trung bình các phân khúc là 1012% trong đó Quận 2, 7 & 9 ghi nhận mức tăng trung bình mạnh nhất và tại Hà Nội tăng trung bình 5% yoy.

- VHM, NVL, DXG, PDR tăng trưởng chủ yếu từ việc ghi nhận các dự án đã được bán trước đó

- Bất động sản khu công nghiệp tăng trưởng mạnh khi nhu cầu thuê tăng từ dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc, giá cho thuê trung bình các khu công nghiệp phía Nam tăng 12% yoy và phía Bắc tăng 6.7% yoy; Tỷ lệ lấp đầy đạt 82% tại miền Nam và 69% tại miền Bắc theo JLL.

Nhóm cổ phiếu họ Vin (VIC, VHM, VRE )

Tổng doanh thu năm 2019 của nhóm đạt 191.874 tỷ đồng (+13%) – chiếm 62% tổng doanh thu toàn ngành bất động sản. Trong đó, doanh thu chuyển nhượng bất động sản chiếm 59% tổng doanh thu, đạt 114.679 tỷ đồng (-7,9%).

Nhóm các công ty phát triển và môi giới bất động sản

Năm 2019, tổng doanh thu nhóm đạt 85.385 tỷ đồng (+10%), lợi nhuận sau thuế đạt 14.540 tỷ đồng (+13%), tăng trưởng chủ yếu đến từ việc ghi nhận lợi nhuận từ các dự án cũ đã bán và bàn giao trong bối cảnh nguồn cung mới hạn chế do các vấn đề liên quan đến pháp lý dự án tại TPHCM và giá các dự án có mức tăng tích cực với mức tăng tại khu vực TP HCM trong năm 2019 đạt 10-12%.

Nhóm bất động sản khu công nghiệp

Trong năm 2019, tổng doanh thu nhóm bất động sản khu công nghiệp đạt 24.321 tỷ đồng (+5,4%) và lợi nhuận sau thuế đạt 5.413 tỷ đồng (+11,5%). Nguyên nhân chính giúp lợi nhuận vẫn giữ mức tăng trưởng là do (1) Vốn FDI vào KCN và KKT tiếp tục tăng mạnh trong 2019 nhờ vào sự dịch chuyển sản xuất từ Trung Quốc. Theo MPI, ước tính trong 11 tháng năm 2019, các khu công nghiệp (KCN), khu kinh tế (KKT) đã thu hút được 893 dự án đầu tư nước ngoài (+59.4%) với tổng vốn đăng ký đạt 18.1 tỷ đồng.

Ngành dịch vụ tài chính với cạnh tranh ngày càng khốc liệt

2019 là một năm khó khăn với ngành chứng khoán:

- VN-Index tăng 7,67% so với cuối năm 2018, nhưng tổng GTGD toàn thị trường giảm 27,6% chỉ đạt mức bình quân 4.855 tỷ đồng/phiên.

- Tâm lý thị trường yếu và thiếu vắng các thương vụ chuyển nhượng và niêm yết .

- Cuộc đua giảm phí ngày càng khốc liệt khi Thông tư 128 áp dụng cơ chế loại bỏ mức sàn phí giao dịch chứng khoán có hiệu lực từ đầu năm 2019.

- Sự tham gia nhiều hơn của các CTCK vốn ngoại với lợi thế về chi phí vốn cũng gây áp lực lớn cho các doanh nghiệp trong nước.

Tăng trưởng LNST toàn ngành trong Q4/2019 phục hồi đạt mức tăng khá tốt 16% YoY, so với mức giảm 17,2% YoY trong 9 tháng đầu năm. Nguyên nhân chính là do nền so sánh cao đã giảm đáng kể trong Q4/2018. Cả năm 2019, tổng LNST của 76 CTCK đạt 7.184 tỷ đồng, giảm nhẹ 6,3%. Tỷ suất lợi nhuận ròng giảm từ 30,8% trong năm 2018 xuống 28% trong năm 2019.

Thị phần môi giới sàn HOSE cũng biến động mạnh và giảm bớt mức độ tập trung vào nhóm CTCK lớn. Trong 10 CTCK dẫn đầu thị phần năm 2018, ngoại trừ BVS, tất cả 9 CTCK còn lại đều giảm thị phần. Top 5 CTCK vẫn duy trì được thứ tự bao gồm SSI (13,96%), HCM (10,54%), VCI (8,19%), VND (6,81%), MBS (4,77%), trong khi SHS, ACBS, FTS và BSI đều rơi ra khỏi top 10 để nhường chỗ cho CK Mirae Asset, VPS, ART và KISVN. Tổng thị phần top 10 giảm từ mức 70,5% trong năm 2018 xuống 62,6% trong năm 2019.