Lợi nhuận ngành thép dự báo tăng trưởng 22% trước 'cú hích' từ chính sách xuất khẩu mới của Trung Quốc
Báo cáo chiến lược năm 2026 của Chứng khoán Vietcombank (VCBS) nhận định ngành thép đang đứng trước chu kỳ phục hồi mạnh mẽ với mức tăng trưởng lợi nhuận toàn ngành dự kiến đạt 22%. Động lực chính đến từ việc Trung Quốc tái thiết lập hàng rào quản lý xuất khẩu và sự gia tăng nguồn cung nội địa từ các dự án lớn vừa hoàn thành.
Trung Quốc siết chặt quản lý xuất khẩu và cơ hội cho doanh nghiệp thượng nguồn
Thị trường thép thế giới đầu năm 2026 chứng kiến bước ngoặt lớn khi Trung Quốc chính thức tái khởi động cơ chế quản lý xuất khẩu sau 16 năm bãi bỏ. Theo Thông báo số 79-2025 của Bộ Thương mại và Tổng cục Hải quan nước này, kể từ ngày 01/01/2026, khoảng 300 mã HS sản phẩm thép phải thực hiện thủ tục xin giấy phép xuất khẩu cho từng lô hàng. Quy định này bao phủ gần như toàn bộ chuỗi giá trị từ nguyên liệu thô đến thành phẩm, yêu cầu doanh nghiệp phải nộp hợp đồng xuất khẩu và chứng nhận kiểm định chất lượng. VCBS đánh giá đây là biện pháp kỹ thuật nhằm kiểm soát luồng hàng giá rẻ và điều tiết giá thép thế giới, thay vì để các nhà máy tự do xả hàng như giai đoạn trước.
Đối với thị trường Việt Nam, sự thay đổi trong chính sách của quốc gia láng giềng tạo ra tác động tích cực ngay trong ngắn hạn. Quy trình cấp phép mới khiến lượng thép nhập khẩu từ Trung Quốc có thể bị chậm lại, giúp thu hẹp chênh lệch giữa giá thép nội địa và giá nhập khẩu. Điều này tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước giữ giá hoặc điều chỉnh tăng giá bán trong bối cảnh chi phí nguyên vật liệu đầu vào đang đi lên. VCBS nhận định đây là cơ hội lớn cho các doanh nghiệp sở hữu lợi thế quy mô sản xuất thượng nguồn như Hòa Phát (HPG) hay Formosa (FHS) chiếm lại thị phần và cải thiện biên lợi nhuận gộp. Đặc biệt, với việc dự án Dung Quất 2 đã hoàn thành vào cuối năm 2025, tổng cung thép thô toàn thị trường Việt Nam năm 2026 dự kiến dao động từ 25 đến 26 triệu tấn, mức cao nhất trong nhiều năm qua.
Sức cầu từ đầu tư công và điểm rơi tiêu thụ của bất động sản
Bên cạnh yếu tố nguồn cung và giá cả, triển vọng ngành thép năm 2026 được củng cố vững chắc nhờ sự hồi sinh của hai trụ cột tiêu thụ chính là xây dựng dân dụng và đầu tư công. Trong giai đoạn 2026-2030, vốn đầu tư hạ tầng dự kiến tăng mạnh lên mức 8,5 triệu tỷ đồng, gấp nhiều lần so với giai đoạn trước đó. Các dự án trọng điểm quốc gia như Cao tốc Bắc - Nam giai đoạn 2 và Sân bay Long Thành tiếp tục là động lực chính thúc đẩy nhu cầu thép xây dựng nội địa tăng trưởng từ 5% đến 8% trong năm nay.
Thị trường bất động sản dân dụng cũng đang phát đi những tín hiệu tích cực sau khi hàng loạt dự án được tháo gỡ vướng mắc pháp lý theo Nghị quyết 171. Số lượng dự án nhà ở thương mại được cấp phép đã tăng mạnh trong quý III/2025 và bắt đầu đi vào giai đoạn khởi công. Nhóm phân tích VCBS dự báo điểm rơi tiêu thụ thép cho phân khúc này sẽ bùng nổ từ giữa năm 2026, thời điểm các công trình bước vào giai đoạn hoàn thiện phần thân. Tuy nhiên, doanh nghiệp thép Việt Nam vẫn cần cẩn trọng trước các rào cản kỹ thuật quốc tế, điển hình là cơ chế điều chỉnh biên giới carbon (CBAM) của EU chính thức có hiệu lực từ đầu năm 2026, đặt ra thách thức về chuyển đổi xanh và xuất xứ hàng hóa.
