FTSE nâng hạng thị trường, dòng tiền quỹ ngoại dồn sự chú ý vào VPBank (VPB) và Vingroup (VIC)
Thị trường chứng khoán Việt Nam chuẩn bị đón đợt cơ cấu danh mục lớn từ các quỹ ETF ngoại khi bộ chỉ số FTSE GEIS chính thức có hiệu lực. Đi cùng với hàng trăm triệu USD giao dịch tập trung vào nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã kích hoạt cơ chế giám sát ba giai đoạn để bảo vệ tính minh bạch và ngăn chặn rủi ro thao túng giá.
Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam siết chặt quy chế giám sát ba giai đoạn
Sự kiện bộ chỉ số FTSE Emerging All Cap Index (FTSE GEIS) có hiệu lực vào ngày 21/09 đánh dấu bước tiến mới khi Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp. Khớp với lộ trình này, ngày 18/09/2026 sẽ là hạn chót để các quỹ mô phỏng chỉ số, dẫn đầu là Vanguard ETF, cùng hàng loạt quỹ ngoại như Xtrackers, VanEck và Fubon hoàn tất công tác tái cơ cấu danh mục quý 3.
Để bảo vệ thị trường trong kỳ cơ cấu dòng vốn lớn, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) đã ban hành quy chế giám sát mới. Điểm nổi bật của quy chế là việc mở rộng phạm vi theo dõi thành ba giai đoạn xuyên suốt vòng đời điều chỉnh danh mục, thay vì chỉ đóng khung vào đúng ngày các quỹ thực hiện giao dịch mua bán tập trung.
Giai đoạn đầu tiên tập trung nhận diện rủi ro từ sớm. Cơ quan quản lý bắt đầu theo dõi từ trước ngày chốt dữ liệu của FTSE Russell, thời điểm tổ chức này thu thập các tiêu chí cốt lõi về vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và room ngoại khối. Bước này giúp phát hiện dòng tiền đón lõng trước thông tin đối với các mã chứng khoán tiềm năng có khả năng được thêm vào hoặc loại khỏi rổ chỉ số.
Giai đoạn thứ hai là quá trình theo dõi trọng điểm, kéo dài từ khi có thông báo chính thức đến ngày giao dịch liền trước thời điểm chỉ số có hiệu lực. Khoảng thời gian này, đối tượng giám sát được thu hẹp vào các mã chứng khoán chắc chắn có sự thay đổi trong danh mục. Giai đoạn thứ ba tập trung kiểm soát dư chấn, kéo dài thêm năm ngày giao dịch sau khi chỉ số có hiệu lực, giúp cơ quan chức năng đánh giá toàn diện hành vi của các dòng vốn sau khi hoàn tất cơ cấu.
Quá trình rà soát đặc biệt chú ý đến ba hành vi rủi ro cao. Cơ quan chức năng sẽ theo dõi dòng tiền từ các tài khoản có dấu hiệu chi phối làm sai lệch giá, các lệnh giao dịch cố tình bẻ ngoặt giá đóng cửa trong phiên ATC và các giao dịch mua bán có tính chất chạy trước thông tin. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HoSE) sẽ yêu cầu các công ty chứng khoán làm rõ, đồng thời báo cáo trực tiếp lên Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và VNX.
Ước tính dòng vốn 450 triệu USD và diễn biến trái chiều tại các mã trụ cột
Dữ liệu phân tích từ SSI Research cho thấy tổng giá trị mua vào của các quỹ ETF trong đợt tái cơ cấu ngày 18/09 dự kiến đạt khoảng 450 triệu USD. Ở chiều ngược lại, giá trị bán ra ước tính khoảng 204 triệu USD, tương ứng khối lượng mua ròng 246 triệu USD. Sự kiện này được ghi nhận là một trong những kỳ cơ cấu lớn nhất lịch sử thị trường với quy mô giao dịch có thể chạm ngưỡng chục nghìn tỷ đồng.
Tâm điểm của đợt giao dịch sẽ dồn vào 27 cổ phiếu lọt rổ FTSE GEIS. Dòng tiền sẽ tạo ra sự sôi động đặc biệt tại nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn đang nằm trong danh mục của các ETF ngoại. Đứng đầu danh sách được giải ngân mạnh nhất là Ngân hàng Thương mại Cổ phần Việt Nam Thịnh Vượng (mã chứng khoán: VPB). Các chuyên gia phân tích ước tính mã này sẽ thu hút khoảng 33 triệu USD trong tuần giao dịch trước ngày cơ cấu.
Xếp ngay sau là Công ty Cổ phần Vinhomes (mã chứng khoán: VHM) với giá trị mua vào khoảng 31 triệu USD và Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan (mã chứng khoán: MCH) với 22 triệu USD. Danh sách được mua ròng còn ghi nhận hàng loạt doanh nghiệp lớn như FPT với 21,5 triệu USD, MSN nhận 21 triệu USD, HPG nhận 19 triệu USD, VNM nhận 17 triệu USD, VIX nhận 16 triệu USD, VPL nhận 14 triệu USD và ACB nhận 14 triệu USD.
Ở chiều bán ra, Tập đoàn Vingroup (mã chứng khoán: VIC) chịu áp lực xả hàng lớn nhất với giá trị ước tính lên tới 28 triệu USD. Dù được nhóm Vanguard ETF mua mạnh để mô phỏng chỉ số FTSE GEIS, lượng cung đối ứng từ các quỹ ETF khác lại tạo ra sức ép bán ròng lớn đối với mã cổ phiếu này.
Danh sách bị bán ròng còn gọi tên Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn Thương Tín (mã chứng khoán: STB) với 9 triệu USD, SHB với 4 triệu USD, KBC và KDH cùng chịu mức 3 triệu USD. Các mã DXG, CEO, POW, NKG và BVH cũng đối diện áp lực bán với giá trị dao động từ 0,5 triệu đến 2 triệu USD trong kỳ tái cơ cấu danh mục quan trọng này.
