Các lĩnh vực thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Tài chính: Hoàn thiện quy định theo hướng ‘thể chế kiến tạo cho sự phát triển’

Tháo gỡ căn bản các “điểm nghẽn”

Theo báo cáo của Bộ Tài chính, trong năm 2025, Bộ Tài chính đã trình cấp có thẩm quyền ban hành và ban hành theo thẩm quyền 263 văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm 25 Luật, Nghị quyết của Quốc hội; 1 Nghị quyết của Ủy ban Thường vụ Quốc hội; 81 Nghị định, 5 Nghị quyết của Chính phủ, 7 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ; 144 Thông tư trong lĩnh vực quản lý tài chính - NSNN. Đồng thời hoàn thiện quy định pháp luật để xây dựng, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp liên quan đến các lĩnh vực quản lý tài chính - NSNN, tài sản công, đầu tư, quy hoạch, đăng ký doanh nghiệp...; kịp thời hướng dẫn, xử lý các vấn đề phát sinh.

Đại diện Bộ Tài chính đánh giá, với những tham mưu kịp thời về công tác thực thi pháp luật, tháo gỡ những “điểm nghẽn” theo yêu cầu của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, năm 2025, Bộ đã tháo gỡ căn bản các “điểm nghẽn”, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với sắp xếp, tổ chức bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp; kịp thời đáp ứng yêu cầu triển khai các Nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị; kiến tạo hành lang pháp lý cho các mô hình kinh tế mới như Trung tâm tài chính quốc tế tại Việt Nam, khu thương mại tự do thế hệ mới, thí điểm xây dựng thị trường tài sản mã hóa...

Đặc biệt, trong năm 2025, Bộ Tài chính đã tham mưu, xây dựng trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân (KTTN) và trình các văn bản liên quan để Nghị quyết 68 đi vào thực tiễn. Các Nghị quyết, chính sách đã thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ, đột phá trong tư duy phát triển KTTN xác định KTTN là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia, là lực lượng tiên phong thúc đẩy tăng trưởng, nâng cao năng suất lao động, năng lực cạnh tranh quốc gia, tái cấu trúc nền kinh tế theo hướng xanh, tuần hoàn, bền vững…

Đồng thời, Bộ Tài chính đã nghiên cứu sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Doanh nghiệp và Nghị định về đăng ký doanh nghiệp theo hướng cắt giảm thủ tục hành chính, rút ngắn thời hạn xử lý hồ sơ, triển khai 100% thủ tục đăng ký doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh ở mức độ 4; chủ động, quyết liệt triển khai các nhiệm vụ được giao về phát triển KTTN và phát huy vai trò của đội ngũ doanh nhân Việt Nam trong thời kỳ mới.

Bộ Tài chính đã trình Chính phủ trình Quốc hội ban hành Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp. Hệ thống pháp luật mới về quản lý và đầu tư vốn nhà nước vào doanh nghiệp được xây dựng trên tinh thần trao quyền nhiều hơn cho DNNN; phân công rõ, phân cấp mạnh trong việc quản lý vốn nhà nước đầu tư tại doanh nghiệp; nâng cao tính tự chủ, tự chịu trách nhiệm, trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp đi đôi với tăng cường công tác giám sát, kiểm tra, đánh giá của chủ sở hữu.

Mới đây nhất, Bộ Tài chính đã tham mưu xây dựng trình Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết 79/NQ-TW về phát triển kinh tế nhà nước, trong đó đề ra quan điểm, kinh tế nhà nước phải tiên phong kiến tạo phát triển, dẫn dắt, mở đường, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa, cơ cấu lại nền kinh tế và xác lập mô hình tăng trưởng mới; chú trọng xây dựng và phát triển các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp nhà nước, ngân hàng thương mại nhà nước lớn, giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt, tạo động lực thúc đẩy các ngành, lĩnh vực then chốt, chiến lược, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu hoặc các ngành, lĩnh vực thiết yếu. Đồng thời giải quyết tốt mối quan hệ giữa Nhà nước - thị trường - xã hội. Tách bạch việc sử dụng nguồn lực nhà nước trong cung cấp hàng hóa, thực hiện nhiệm vụ chính trị với các hoạt động kinh doanh…

Nhiều chuyên gia kinh tế đánh giá, Nghị quyết 68 và Nghị quyết 79 được ban hành như một quyết sách giải phóng nguồn lực cho khu vực KTTN và khu vực kinh tế nhà nước, để 2 thành phần kinh tế này có đủ trợ lực và nguồn lực mới, bước vào giai đoạn phát triển mới, tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng 2 con số từ năm 2026 và các năm tiếp theo.

Bảo đảm nguồn kinh phí thực hiện các nhiệm vụ quan trọng

Triển khai các Nghị quyết của Quốc hội về dự toán NSNN và phân bổ ngân sách trung ương năm 2025, quyết định giao kế hoạch và dự toán NSNN năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính đã hướng dẫn các Bộ, cơ quan trung ương và địa phương tổ chức thực hiện dự toán NSNN năm 2025, yêu cầu phân bổ và giao dự toán chi NSNN theo đúng quy định của Luật NSNN, Luật Đầu tư công và các văn bản pháp luật có liên quan, bảo đảm chặt chẽ, hiệu quả.

Trong đó, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên, chủ động rà soát, sắp xếp các nhiệm vụ chi; tiết kiệm 10% chi thường xuyên tăng thêm dự toán năm 2025 so với dự toán năm 2024 để tạo nguồn thực hiện cải cách tiền lương; rà soát, tháo gỡ khó khăn, đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân vốn đầu tư công; bảo đảm nguồn kinh phí thực hiện các nhiệm vụ quan trọng, nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, chi phòng, chống khắc phục hậu quả thiên tai, dịch bệnh và thực hiện các chính sách an sinh xã hội. Tổng số tiết kiệm của các bộ cơ quan trung ương và địa phương được khoảng 5,4 nghìn tỷ đồng.

Đáng chú ý, theo đại diện Vụ trưởng Vụ NSNN, trong bối cảnh Trung ương, Quốc hội, Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2025 từ 8% trở lên và nhu cầu chi từ NSNN năm 2025 là rất lớn để bảo đảm nguồn lực thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, các Nghị quyết trụ cột của Bộ Chính trị và đáp ứng các nhu cầu đột xuất, phát sinh trong năm, Vụ NSNN đã tham mưu điều hành dự toán NSNN năm 2025, đạt được những kết quả quan trọng. Tham mưu trình Quốc hội quyết nghị các Nghị quyết về bổ sung, điều chỉnh dự toán NSNN năm 2025, trong đó cho phép trong trường hợp cần thiết tăng bội chi NSNN lên 4 - 4,5% GDP để thực hiện mục tiêu tăng trưởng 8%.

Bên cạnh đó, Bộ cũng đã thực hiện chính sách tài khóa chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ, hài hòa với chính sách tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác, góp phần thúc đẩy tăng trưởng, giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Nhờ đó, ổn định kinh tế vĩ mô được giữ vững, tăng trưởng kinh tế cao, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn được bảo đảm. Hoàn thành mục tiêu thu NSNN vượt ít nhất 25% dự toán theo chỉ đạo của Chính phủ, triệt để tiết kiệm chi hành chính để dành nguồn lực cho đầu tư phát triển, an sinh xã hội và thực hiện nhiệm vụ cấp bách phát sinh.

Trong đó, đại diện Bộ Tài chính nhấn mạnh, nhờ chủ động đề xuất và tổ chức triển khai các giải pháp trong điều hành, các nhiệm vụ chi NSNN năm 2025 đã cơ bản hoàn thành mục tiêu đề ra, nợ công, bội chi thấp hơn nhiều giới hạn cho phép. Cụ thể, lũy kế chi 12 tháng (tính đến hết ngày 31/12/2025) ước đạt khoảng 2,4 triệu tỷ đồng, bằng 94,1% dự toán, tăng 31,5% so với cùng kỳ năm 2024. 

Bước sang năm 2026, với mục tiêu tăng trưởng 2 con số, Bộ Tài chính xác định chủ trì, phối hợp chặt chẽ với các Bộ, ngành, địa phương để triển khai các giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế, nợ công, bội chi NSNN trong giới hạn quy định; tiếp tục tập trung hoàn thiện đồng bộ thể chế, pháp luật, đổi mới mạnh mẽ tư duy, kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới; đặc biệt quyết tâm thực hiện nhiệm vụ thu NSNN, phấn đấu hoàn thành dự toán thu ở mức cao nhất phục vụ các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội; đồng thời tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính, nâng cao hiệu quả quản lý, phân bổ, sử dụng NSNN, tài sản công, gắn với các mục tiêu về tái cơ cấu nền kinh tế, phát triển bền vững.