Thương mại điện tử Việt Nam 2025: Gần 50.000 nhà bán hàng bị đào thải, thị phần nằm gọn trong tay hai 'ông lớn'

Cục diện độc quyền nhóm, Lazada và Tiki mất dần sức ảnh hưởng

Báo cáo từ Metric.vn cho thấy tổng doanh thu 4 sàn thương mại điện tử lớn nhất năm 2025 đạt 429.700 tỷ đồng. Tuy nhiên, sự phân bổ doanh thu đang diễn ra theo chiều hướng mất cân đối nghiêm trọng. Shopee và TikTok Shop đã thiết lập thế trận độc quyền đôi khi nắm giữ tới hơn 97% tổng doanh thu toàn thị trường. Trong đó, Shopee dù vẫn dẫn đầu với hơn 56% nhưng đã đánh mất đáng kể thị phần so với mức 64% của cuối năm 2024. Ngược lại, TikTok Shop tăng trưởng nóng lên mức hơn 41% nhờ mô hình mua sắm kết hợp giải trí, phả hơi nóng trực tiếp vào đối thủ.

Sự trỗi dậy của hai nền tảng này đồng nghĩa với việc không gian sinh tồn cho Lazada và Tiki bị thu hẹp xuống mức tối thiểu, chỉ còn vỏn vẹn 3% thị phần cho cả hai. Các nỗ lực cải thiện giao diện, tinh gọn quy trình hay đầu tư công nghệ AI của Lazada chưa đủ sức để đảo ngược tình thế bị bỏ lại phía sau. Trong khi đó, Tiki tiếp tục đối mặt với áp lực cạnh tranh gay gắt và nguy cơ bị lu mờ hoàn toàn trên bản đồ thương mại điện tử nếu không có những chiến lược đột phá. Dự báo trong quý I/2026, doanh thu toàn ngành có thể đạt 134.600 tỷ đồng, nhưng phần lớn miếng bánh này sẽ tiếp tục chảy về túi của hai nền tảng dẫn đầu.

Cuộc thanh lọc khắc nghiệt đối với nhà bán lẻ nhỏ

Thị trường năm 2025 ghi nhận một thực tế khắc nghiệt khi số lượng gian hàng phát sinh đơn hàng sụt giảm 7,43%, tương đương việc gần 50.000 nhà bán lẻ buộc phải rời bỏ cuộc chơi. Sự sụt giảm về lượng người bán trái ngược với đà tăng trưởng doanh thu 34,75% cho thấy quá trình đào thải đang diễn ra gay gắt chưa từng có. Nguyên nhân chính đến từ áp lực tuân thủ các quy định pháp lý và thuế ngày càng siết chặt, điển hình là Nghị định 117/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ giữa năm 2025, khiến các mô hình kinh doanh manh mún, thiếu chuyên nghiệp không còn đất sống.

Dòng tiền trên thị trường đang chảy mạnh vào túi các thương hiệu lớn và gian hàng chính hãng (Mall). Dù chỉ chiếm tỷ lệ khiêm tốn 2,12% về số lượng, nhóm Shop Mall lại thâu tóm tới 32,6% tổng doanh thu toàn sàn. Mức tăng trưởng doanh thu của nhóm này đạt hơn 41%, vượt xa nhóm cửa hàng thông thường. Đặc biệt trên TikTok Shop, doanh thu từ gian hàng Mall tăng trưởng tới 99%, cho thấy rào cản gia nhập ngành đang ngày càng được dựng lên cao. Xu hướng này đặt ra thách thức lớn cho các nhà khởi nghiệp hoặc hộ kinh doanh cá thể khi cơ hội cạnh tranh sòng phẳng với các thương hiệu lớn ngày càng trở nên khó khăn.