Góp ý hoàn thiện dự thảo Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi)

Thứ trưởng Bộ Tư pháp, Phó Chủ tịch Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) Trung ương Nguyễn Thanh Ngọc; Phó Chủ tịch UBND TP. Đà Nẵng, Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình chủ trì Hội thảo.

Cùng dự có đại diện Cục PBGDPL và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) gồm Cục trưởng Cù Thu Anh và Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên, cùng đại diện lãnh đạo các sở, ban, ngành địa phương chuyên gia, nhà khoa học và những người trực tiếp tổ chức thực hiện công tác phổ biến, giáo dục pháp luật ở cơ sở.

Nhiều đột phá của Luật năm 2026 và 8 nhóm nội dung trọng tâm

Phát biểu khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 bên cạnh việc kế thừa các quy định còn giá trị thực tiễn đã ghi nhận nhiều điểm mới mang tính đột phá.

Cụ thể, theo Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc, các điểm mới như chuyển đổi tư duy phục vụ. Mục này, các quy định lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; chuyển từ tư duy “cung cấp thông tin đơn thuần” sang “kiến tạo điều kiện”, giúp người dân và cộng đồng doanh nghiệp chủ động tiếp cận, tìm hiểu pháp luật.

Về đột phá chuyển đổi số & AI, quy định các định Cổng Pháp luật quốc gia là nền tảng số dùng chung trên toàn quốc cho các ngành, lĩnh vực; đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để hiện đại hóa phương thức truyền thông.

Điểm mới mang tính đột phá Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 còn mở rộng hỗ trợ nhóm đối tượng đặc thù như: Phân loại chi tiết dựa trên mức độ khó khăn và nhu cầu tiếp cận pháp luật thực tế với mục tiêu nhất quán “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Đặc biệt, quy định chuẩn hóa truyền thông chính sách từ sớm, quy định rõ việc tổ chức truyền thông ngay từ khâu đề xuất, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật nhằm nâng cao chất lượng xây dựng pháp luật và tạo sự đồng thuận xã hội trước khi ban hành.

Bên cạnh đó, Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật năm 2026 quy định kiện toàn bộ máy Hội đồng phối hợp gồm: Quy định cụ thể việc thành lập và vận hành Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật đồng bộ ở 3 cấp: Trung ương, cấp tỉnh và cấp xã. Ngoài ra, còn ưu tiên nguồn lực tài chính, thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng tại Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị và Kết luận số 80-KL/TW của Ban Bí thư về việc "ưu tiên kinh phí phổ biến, giáo dục pháp luật cho đối tượng đặc thù".

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Ngọc nhấn mạnh, theo cơ quan chủ trì soạn thảo, Dự thảo Nghị định lần này có phạm vi bao phủ tương đối rộng, tập trung quy định chi tiết 8 nhóm vấn đề trọng tâm.

Một là, quản lý nhà nước & Hội đồng phối hợp: Làm rõ nội dung quản lý nhà nước về phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL) và truyền thông chính sách; hoàn thiện cơ chế phối hợp của Hội đồng các cấp phù hợp với mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Hai là, đổi mới Ngày Pháp luật Việt Nam, hướng tới tổ chức thiết thực, tiết kiệm, hiệu quả, hướng mạnh về cơ sở và tăng cường ứng dụng công nghệ số.

Ba là, PBGDPL trên môi trường số & AI, tạo hành lang pháp lý cho việc áp dụng công nghệ mới, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI); đồng thời quy định cơ chế kiểm soát thông tin và trách nhiệm quản lý chất lượng nội dung. Bốn là, chính sách đối với đối tượng đặc thù, xây dựng các biện pháp hỗ trợ và hình thức tuyên truyền linh hoạt, phù hợp với nhu cầu và khả năng tiếp cận của từng nhóm đối tượng yếu thế. Năm là, giáo dục pháp luật trong nhà trường, cụ thể hóa chương trình, nội dung giảng dạy phù hợp với từng cấp học và trình độ đào tạo trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Sáu là, truyền thông chính sách từ sớm quy định quy trình truyền thông ngay từ giai đoạn đề xuất, soạn thảo văn bản; phát hành thông cáo báo chí, tài liệu giới thiệu và tiếp nhận, phản hồi dư luận. Bảy là, bảo đảm nguồn lực thực hiện, quy định cụ thể về bộ máy, nhân lực, cơ sở vật chất và kinh phí, trong đó ưu tiên bố trí nguồn lực cho các khu vực khó khăn và đối tượng đặc thù. Tám là, đánh giá hiệu quả thực chất, cụ thể hóa nguyên tắc, quy trình đánh giá định kỳ hoặc đột xuất, lấy mức độ tiếp cận pháp luật và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hàng đầu.

Nêu ý kiến tại Hội thảo, Phó Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng, Chủ tịch Hội đồng phối hợp PBGDPL TP. Đà Nẵng Phan Thái Bình khẳng định, để các quy định đột phá của Luật thực sự đi vào cuộc sống, Dự thảo Nghị định hướng dẫn không chỉ đóng vai trò kỹ thuật mà phải giải quyết dứt điểm các bài toán thực tiễn, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ và phù hợp với điều kiện từng địa phương. Đối với Đà Nẵng, công tác PBGDPL luôn được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, gắn liền với mục tiêu xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh và nâng cao chất lượng phục vụ nhân dân.

Ghi nhận phản hồi từ góc nhìn thực tiễn

Trên tinh thần trách nhiệm và chia sẻ kinh nghiệm thực tế, TP. Đà Nẵng đề xuất Ban soạn thảo lưu ý một số nhóm vấn đề chính trong quá trình hoàn thiện Nghị định.

Theo đó, mô hình Hội đồng phối hợp PBGDPL cấp xã, TP. Đà Nẵng đề nghị quy định tổ chức, thành phần, nhiệm vụ theo hướng tinh gọn, thiết thực, phát huy tối đa vai trò phối hợp nhưng tránh hình thức, cồng cềnh; bảo đảm phù hợp với bộ máy chính quyền cấp xã sau khi sắp xếp. Về chuyển đổi số và ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI), TP. Đà Nẵng cho biết, cần quy định rõ các nguyên tắc định hướng về kiểm chứng độ chính xác của thông tin, trách nhiệm của chủ thể cung cấp và quản lý nội dung trên môi trường số; vừa kiểm soát rủi ro vừa tạo không gian đổi mới sáng tạo cho địa phương.

Về tiếp cận pháp luật cho đối tượng đặc thù, địa phương này cho rằng, đổi mới phương thức tuyên truyền cho người lao động tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao. Đặc biệt, đối với đô thị phát triển nhanh như Đà Nẵng- nơi đang định hình Khu thương mại tự do và Trung tâm tài chính quốc tế, việc phân loại tuyên truyền theo từng nhóm đối tượng mang ý nghĩa thực tiễn rất cấp thiết.

Về cơ chế truyền thông chính sách từ sớm, Đà Nẵng kiến nghị cần cụ thể hóa trách nhiệm, cơ chế phối hợp của cơ quan chủ trì soạn thảo văn bản trong việc truyền thông “đi trước một bước”. Điều này vừa tạo sự đồng thuận xã hội, vừa thể chế hóa Nghị quyết 25 của Bộ Chính trị về Chiến lược công tác tư tưởng trong tình hình mới.

Đối với bảo đảm nguồn lực thực hiện ở cấp xã, Đà Nẵng đưa ý kiến, cần có cơ chế rõ ràng về kinh phí, nhân lực và điều kiện cơ sở vật chất để cấp xã hoàn thành tốt nhiệm vụ. Đồng thời, chú trọng xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật gắn với phát triển nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Tại Hội thảo, các đại biểu đại diện cho các sở, ban, ngành và địa phương cũng đã nghe đại diện Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý (Bộ Tư pháp) gồm Cục trưởng Cù Thu Anh và Phó Cục trưởng Phan Hồng Nguyên, trình bày báo cáo tóm tắt dự thảo Nghị định.

Đồng thời, đại diện Lãnh đạo Cục cũng đã định hướng 5 nội dung thảo luận trọng tâm, bao gồm, trách nhiệm quản lý nhà nước và cơ chế phối hợp. Nội dung này làm rõ phân công trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa các cơ quan, đơn vị trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL).

Nội dung tổ chức và hoạt động của Hội đồng phối hợp PBGDPL, thảo luận trọng tâm định hướng hoàn thiện mô hình, chức năng và phương thức vận hành của Hội đồng phối hợp các cấp. Về nội dung ứng dụng công nghệ số, mạng xã hội và trí tuệ nhân tạo (AI), nội dung này thảo luận đẩy mạnh đổi mới phương thức tuyên truyền trên môi trường số gắn với cơ chế kiểm soát chất lượng thông tin.

Về cơ chế truyền thông chính sách từ sớm, nội dung thảo luận trọng tâm quy định chuẩn hóa quy trình truyền thông chính sách ngay từ khâu đề xuất, soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật.

Đại biểu đại diện cho các sở, ban, ngành và địa phương phát biểu tại Hội thảo

Đối với chính sách, nguồn lực cho đối tượng đặc thù, thảo luận xây dựng phương thức tiếp cận phù hợp và ưu tiên bố trí kinh phí, nguồn lực tương xứng cho các nhóm đối tượng đặc thù, yếu thế.

Cục trưởng Cục Phổ biến, giáo dục pháp luật và Trợ giúp pháp lý Cù Thu Anh nhấn mạnh, Dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật được xây dựng trên nguyên tắc xuyên suốt: Chỉ quy định những nội dung Luật giao Chính phủ và các giải pháp thực sự cần thiết để tổ chức thi hành Luật hiệu quả. Do đó, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo mong muốn các đại biểu tập trung góp ý về tính bám sát thẩm quyền của Chính phủ, đồng thời phân định rõ ranh giới giữa nội dung cần quy định ngay trong Nghị định với nội dung giao các bộ, ngành hoặc địa phương chủ động triển khai. Mục tiêu hướng tới là xây dựng một văn bản vừa cô đọng, chặt chẽ, vừa dễ áp dụng trực tiếp trong thực tiễn.

Những phản hồi từ góc nhìn thực tiễn, là căn cứ quan trọng để Bộ Tư pháp tiếp tục tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị định trình Chính phủ, bảo đảm văn bản khi ban hành vừa đúng quy định, vừa dễ triển khai và nhanh chóng đi vào cuộc sống.