Gia Lai dự kiến đầu tư hơn 2.675 tỷ đồng nâng cấp hệ thống tiêu thoát lũ sông Hà Thanh

Theo kế hoạch, mục tiêu trọng tâm là nâng cao năng lực tiêu thoát lũ, ưu tiên bảo đảm an toàn tính mạng và tài sản của người dân; chủ động phòng ngừa, kiểm soát rủi ro ngập lụt, không để tái diễn thiệt hại nghiêm trọng như đợt mưa lũ lịch sử tháng 11/2025. Tỉnh phấn đấu khi mực nước lũ dưới báo động III sẽ cơ bản không phải di dời toàn bộ khu vực dân cư, chỉ di dời xen ghép, cục bộ tại những vị trí đặc biệt xung yếu.

Về quan điểm thực hiện, tỉnh yêu cầu kiên quyết giải tỏa, tháo dỡ các công trình xây dựng trái phép, lấn chiếm hành lang đê, kè, lòng sông gây cản trở dòng chảy; không hợp thức hóa vi phạm cũ và không để phát sinh vi phạm mới. Việc triển khai phải đồng bộ giữa giải pháp công trình (xây dựng đê, kè, chỉnh trị dòng chảy) và phi công trình (quy hoạch, quản lý, cảnh báo sớm), thực hiện theo lộ trình, phân kỳ đầu tư hợp lý, tránh dàn trải.

Ở nhóm giải pháp phi công trình, tỉnh sẽ rà soát, cập nhật quy hoạch tiêu thoát lũ trên cơ sở số liệu thực đo các trận lũ lớn gần đây; điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị tại các khu vực thường xuyên ngập nặng; kiểm soát chặt phát triển đô thị trong không gian trữ lũ. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng bản đồ số ngập lụt lưu vực sông Hà Thanh, ứng dụng IoT và trí tuệ nhân tạo (AI) trong hệ thống cảnh báo sớm lũ theo thời gian thực.

Về giải pháp công trình, tỉnh tập trung nạo vét, khơi thông và chỉnh trị các nhánh sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me và các nhánh sông Hà Thanh; xây dựng, hoàn thiện hệ thống đê sông kết hợp chỉnh trị dòng chảy; cải tạo, nâng cấp các cầu, tràn nhằm mở rộng khẩu độ thoát lũ; nghiên cứu đầu tư trục tiêu lũ Huỳnh Mai để phân lũ sông Kôn trực tiếp ra đầm Thị Nại, giảm áp lực cho hệ thống sông Hà Thanh - Trường Úc.

Trong năm 2026, tỉnh dự kiến bố trí khoảng 280,149 tỷ đồng để thực hiện các nhiệm vụ cấp bách. Trong đó, tổ chức giải tỏa 75 hộ dân vi phạm hành lang bảo vệ đê sông Cát (47 hộ tại xã Tuy Phước và 28 hộ tại phường Quy Nhơn Bắc); xử lý nghiêm các công trình lấn chiếm hành lang bảo vệ đê, lòng sông.

Cùng với đó là nạo vét, khơi thông các tuyến sông Trường Úc, sông Cát, sông Cây Me và nhánh sông Hà Thanh; triển khai xây dựng đê bờ tả sông nhánh Hà Thanh để bảo vệ các khu dân cư trọng điểm.

Giai đoạn 2027 - 2030, tỉnh dự kiến đầu tư khoảng 2.395 tỷ đồng để hoàn thiện hệ thống đê sông Cát, sông Cây Me, các tuyến đê sông Hà Thanh theo quy hoạch; xây dựng cầu vượt lũ trên tuyến đường Điện Biên Phủ; đầu tư trục tiêu lũ Huỳnh Mai với kinh phí khoảng 650 tỷ đồng. Một số hạng mục đã được đăng ký nguồn vốn vay ODA.

UBND tỉnh Gia Lai giao Sở Nông nghiệp và Môi trường làm cơ quan đầu mối, chủ trì xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, hoàn thành trước ngày 06/3/2026; định kỳ hằng tháng báo cáo tiến độ thực hiện. Sở Xây dựng rà soát, điều chỉnh quy hoạch thoát nước đô thị phù hợp quy hoạch tiêu thoát lũ; Sở Tài chính tham mưu bố trí, cân đối nguồn vốn và cơ chế tài chính, trong đó có phương án huy động vốn ODA.

Ban Quản lý dự án Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh được giao làm chủ đầu tư các dự án, hạng mục công trình ưu tiên; UBND các xã, phường liên quan chịu trách nhiệm tổ chức giải tỏa, cưỡng chế, giải phóng mặt bằng, xây dựng phương án sơ tán dân chi tiết đến từng hộ, cập nhật trên hệ thống thông tin phòng, chống thiên tai của tỉnh.

Với lộ trình và nguồn lực cụ thể, Gia Lai đặt mục tiêu từng bước hoàn thiện hệ thống tiêu thoát lũ hạ du sông Hà Thanh, bảo đảm an toàn lâu dài cho khu vực đô thị Quy Nhơn - Tuy Phước, thích ứng với biến đổi khí hậu và phát triển bền vững trong những năm tới.