Cuộc đại phẫu cấu trúc 'cứu sống' General Motors khỏi bờ vực suy thoái
General Motors từng rơi vào tình trạng kiệt quệ tài chính và mất kiểm soát hoạt động trong chu kỳ suy thoái năm 1920. Sự xuất hiện của giới quản trị chuyên nghiệp, đi kèm quyết định phân quyền hoạt động kinh doanh đã vực dậy hãng sản xuất ô tô này, thiết lập nên khuôn mẫu cho cấu trúc tập đoàn đa quốc gia hiện đại.
Sự chuyển giao quyền lực sang giới quản lý chuyên nghiệp
Trong hai thập niên đầu của thế kỷ 20, các tập đoàn quy mô lớn tại Mỹ bắt đầu ghi nhận sự tách rời giữa quyền sở hữu tài sản và quyền kiểm soát hoạt động. Các nhà sáng lập và giới tư bản sở hữu doanh nghiệp dần bộc lộ giới hạn trong việc trực tiếp giám sát hệ thống kinh doanh ngày càng phình to. Thế hệ kế thừa trong các gia tộc tỷ phú như Astor, Vanderbilt hay Manville không thể hiện sự gắn bó với công việc điều hành, buộc các tập đoàn phải tìm kiếm kỹ năng quản trị từ một nhóm nhân sự hoàn toàn mới.
Sự thay đổi này tạo ra làn sóng tuyển dụng các nhà quản lý chuyên nghiệp tại hàng loạt đế chế kinh doanh như Singer, William Wrigley, H. J. Heinz và John D. Rockefeller. Tầng lớp điều hành này ban đầu đảm nhận các khâu luân chuyển nguyên vật liệu, kiểm soát chuỗi cung ứng, sau đó tiến dần lên vai trò hoạch định chiến lược. Cùng với các đợt phát hành cổ phiếu làm phân tán quyền sở hữu, nhóm quản lý trung tâm ngày càng được trao nhiều quyền lực để hợp lý hóa hoạt động của các tập đoàn khổng lồ.
General Motors không nằm ngoài vòng xoáy tái cơ cấu này. Giữa chu kỳ kinh tế đi xuống năm 1920, GM rơi vào trạng thái mất kiểm soát do quy trình vận hành phụ thuộc hoàn toàn vào nhà sáng lập William Durant. Theo đánh giá của giới chuyên môn sau này, William Durant có khả năng sáng tạo xuất sắc nhưng thiếu hụt nghiêm trọng kỹ năng điều hành một bộ máy phức tạp. Sự cứu rỗi đến với GM khi Pierre du Pont quyết định mua lại 37% cổ phần, đồng thời bổ nhiệm Alfred Sloan - một kỹ sư đang quản lý mảng phụ tùng của công ty - đứng ra tái thiết toàn bộ hệ thống tổ chức từ trên xuống dưới.
Tái cấu trúc mảng kinh doanh và chiến lược phân quyền
Đảm nhận vị trí Chủ tịch GM vào năm 1923, Alfred Sloan cùng Pierre du Pont nhận định bộ máy hoạt động của công ty quá rời rạc để chịu sự chi phối từ một quyền lực trung tâm duy nhất. Giải pháp được đưa ra là chia tách các lĩnh vực cốt lõi gồm xe hơi, xe tải, phụ tùng và phụ kiện thành những chi nhánh hoạt động tự trị.
Đối với mảng xe hơi, hệ thống chi nhánh được phân bổ theo định vị phân khúc khách hàng, hình thành một tháp giá cả rõ rệt. Dòng Cadillac phục vụ tệp khách hàng giàu có, Oldsmobile hướng đến nhóm khá giả, Buick dành cho nhóm khách hàng trung lưu, Pontiac tập trung vào người có thu nhập thấp và Chevrolet phục vụ tệp khách hàng bình dân. Cấu trúc sản phẩm đa tầng này giúp GM giữ chân khách hàng trong suốt vòng đời tiêu dùng, đồng thời tạo bộ đệm giảm sốc trước các chu kỳ kinh tế. Công ty có thể tối đa hóa biên lợi nhuận bằng xe cao cấp trong giai đoạn bùng nổ, và duy trì dòng tiền bằng dòng xe Chevrolet giá rẻ khi nền kinh tế suy yếu.
Dù hoạt động độc lập, các chi nhánh vẫn chịu sự giám sát tài chính chặt chẽ từ văn phòng đầu não. Cơ chế quản lý tập trung cho phép GM tận dụng quy mô mua sắm chung, ép giá đầu vào đối với mọi vật tư từ thép đến thiết bị văn phòng. Ban điều hành cấp cao dựa vào các chỉ số tài chính để đánh giá hiệu suất, từ đó phân bổ nguồn lực ưu tiên cho những chi nhánh đạt biên lợi nhuận tốt nhất. Ở cấp cao nhất, một ủy ban điều hành gồm 10 thành viên do Du Pont và Sloan đứng đầu sẽ chịu trách nhiệm thiết lập chiến lược định hướng cho toàn bộ tập đoàn.
