Cơn sốt kim loại quý đầu năm 2026: Giá vàng, bạc biến động mạnh và bài toán quản trị rủi ro
Sau chu kỳ tăng trưởng nóng hơn 100% trong vòng một năm qua, thị trường vàng và bạc đang chứng kiến nhịp điều chỉnh sâu trước các tin tức vĩ mô mới. Tình trạng người dân xếp hàng từ rạng sáng để giao dịch vẫn tiếp diễn, bất chấp cảnh báo rủi ro từ giới chuyên gia và các quy định pháp lý mới về thanh toán không dùng tiền mặt.
Biên độ tăng giá kỷ lục và nhịp điều chỉnh bất ngờ
Rạng sáng ngày 4/2/2026, tại khu vực đường Bùi Hữu Nghĩa (TP.HCM), cảnh tượng người dân xếp hàng lấy số mua vàng từ 3 giờ sáng đã phản ánh sức nóng chưa từng có của thị trường kim loại quý. Dữ liệu từ Wiigroup và Phú Quý cho thấy, tính từ ngày 2/1/2025 đến sáng 5/2/2026, giá vàng SJC bán ra đã tăng từ 85 triệu đồng lên 176 triệu đồng/lượng, tương đương mức tăng 107%. Trong cùng giai đoạn, giá bạc thậm chí ghi nhận mức tăng trưởng đột biến 182%, từ 1,13 triệu đồng lên 3,18 triệu đồng/lượng.
Động lực của đà tăng này đến từ nhu cầu trú ẩn tài sản trong bối cảnh bất ổn địa chính trị, động thái gom mua của các ngân hàng trung ương và làn sóng đầu cơ lớn từ thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, thông tin Tổng thống Mỹ Donald Trump dự định đề cử ông Kevin Warsh – một nhân vật có lập trường "diều hâu" về chính sách tiền tệ – làm Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã kích hoạt đà bán tháo.
Sau khi thiết lập đỉnh vào ngày 29/1/2026, giá vàng đã giảm khoảng 13% xuống mốc 166 triệu đồng/lượng vào phiên 2/2. Bạc chịu áp lực bán mạnh hơn với mức giảm hơn 32% chỉ trong vài ngày, rơi về vùng giá 3,07 triệu đồng/lượng.
Góc nhìn trái chiều về chiến lược đầu tư
Trước biến động mạnh của thị trường, giới phân tích tài chính đưa ra những quan điểm thận trọng. Ông Omen Quelvog, cố vấn tại Formynder Wealth Management, nhận định đây vẫn là thời điểm phù hợp để mua vào nếu nhà đầu tư duy trì tỷ trọng hợp lý, khoảng 3-10% trong danh mục tổng thể. Ông cảnh báo việc dồn toàn lực vào kim loại quý chỉ vì đà tăng giá ngắn hạn chứa đựng rủi ro lớn hơn nhiều so với hình dung của đám đông.
Ở chiều ngược lại, ông James Hargrave, nhà sáng lập Pillar Financial Planning, khuyến nghị nhà đầu tư cá nhân nên cân nhắc chốt lời hoặc tránh mua mới. Ông cho rằng vàng và bạc có mức độ biến động cao nhưng lợi suất lịch sử lại thấp hơn cổ phiếu, chủ yếu chỉ đóng vai trò lưu trữ giá trị thay vì là công cụ sinh lời hiệu quả trong dài hạn.
Rủi ro pháp lý và quy định mới về thanh toán
Bên cạnh rủi ro về giá, thị trường hiện nay còn tiềm ẩn nhiều yếu tố phức tạp về pháp lý và phương thức giao dịch. Tình trạng "bạc giấy" đang nở rộ khi nhiều điểm bán chỉ giao dịch qua hợp đồng với thời hạn giao hàng kéo dài từ 4-6 tháng do khan hiếm nguồn cung vật chất.
Đáng chú ý, Nghị định 340/2025/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 9/2/2026 quy định bắt buộc thanh toán chuyển khoản đối với các giao dịch vàng, bạc có giá trị trên 20 triệu đồng. Quy định này cũng đi kèm với cảnh báo về rủi ro tịch thu hàng hóa nếu người dân giao dịch tại các cơ sở không có giấy phép kinh doanh vàng miếng hợp pháp. Trong bối cảnh thị trường đang ở trạng thái hưng phấn cao độ, việc tuân thủ quy định pháp luật và xác định rõ ngưỡng chịu đựng rủi ro là yếu tố then chốt đối với các nhà đầu tư cá nhân lúc này.
