Áp lực chi phí năng lượng từ Trung Đông: Phép thử dòng tiền và cơ hội tái cấu trúc của các doanh nghiệp logistics

Hiệu ứng truyền dẫn chi phí từ thị trường năng lượng toàn cầu

Theo dữ liệu phân tích từ BloombergNEF, sự leo thang căng thẳng tại Trung Đông chắc chắn làm gia tăng chi phí năng lượng của ngành vận tải Việt Nam, đồng thời đẩy chi phí sản xuất công nghiệp và điện năng lên các mức thiết lập mới. Báo cáo của Chứng khoán Vietcap chỉ ra mức độ nhạy cảm của cấu trúc năng lượng trong nước khi Việt Nam hiện nhập khẩu khoảng 2/3 lượng dầu thô, 1/3 sản phẩm dầu mỏ, 70% khí LPG và 15% tổng nhu cầu khí dưới dạng LNG. Cơ cấu này khiến những nhịp tăng giá từ thị trường dầu mỏ quốc tế nhanh chóng phản ánh vào giá thành sản xuất và vận hành nội địa.

Khảo sát thực tế của Hiệp hội Doanh nghiệp dịch vụ Logistics Việt Nam (VLA) ghi nhận có đến 89,8% doanh nghiệp trong ngành đang chịu tác động từ mức trung bình đến đặc biệt nghiêm trọng. Trong số đó, 51% đơn vị tự đánh giá mức độ ảnh hưởng ở ngưỡng 4 đến 5 trên thang điểm 5, đòi hỏi những phương án quản trị rủi ro khẩn cấp. Mức độ tác động vĩ mô cũng được lượng hóa rõ nét qua nghiên cứu của OCBC Group Research, cụ thể cứ mỗi 10 USD/thùng tăng thêm của giá dầu toàn cầu sẽ khiến cán cân vãng lai của Việt Nam giảm khoảng 0,2% GDP, kéo theo lạm phát tăng thêm từ 0,4 đến 0,6 điểm phần trăm.

Phản ứng trước sự gia tăng của giá nhiên liệu, các hãng giao nhận lớn như Giao hàng Tiết kiệm và Viettel Post đã thông báo điều chỉnh phụ phí xăng dầu với mức tăng cao nhất lên tới 17,15%. Các nền tảng gọi xe công nghệ cũng thu hẹp các chương trình khuyến mãi, đưa mức ưu đãi phổ biến từ 15% xuống quanh mức 10%. Để chia sẻ áp lực chi phí với đối tác, các ứng dụng như Be và Grab đã chủ động triển khai thêm các gói hỗ trợ tài xế, duy trì sự ổn định của lực lượng cung ứng dịch vụ.

Khả năng chống chịu của dòng tiền và cơ hội mở rộng thị phần

Sự biến động của giá năng lượng tạo ra một chu kỳ thử thách rõ rệt nhưng cũng mở ra những cơ hội mới cho các doanh nghiệp có sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Theo phân tích của ông Nguyễn Tùng Giang, Tổng Giám đốc G-Investment Group, các cú sốc năng lượng thường lan tỏa theo từng giai đoạn. Ban đầu, doanh nghiệp vận tải áp dụng phụ phí nhiên liệu trong khi nhà bán lẻ chấp nhận thu hẹp biên lợi nhuận, trì hoãn việc tăng giá bán để giữ chân khách hàng. Từ tháng thứ ba đến tháng thứ bảy, người tiêu dùng có xu hướng thắt chặt chi tiêu hoặc chuyển sang các sản phẩm có mức giá thấp hơn.

Dù tạo ra sức ép lên dòng tiền, các giai đoạn chi phí leo thang trong lịch sử luôn là phép thử minh bạch nhất đối với năng lực vận hành của doanh nghiệp. Những tổ chức sở hữu bảng cân đối kế toán khỏe mạnh, dòng tiền dự trữ dồi dào và cấu trúc chuỗi cung ứng linh hoạt thường tận dụng rất tốt khoảng thời gian thị trường biến động để gia tăng thị phần. Thậm chí, đây là thời điểm lý tưởng để các doanh nghiệp lớn thúc đẩy các thương vụ mua bán sáp nhập (M&A), thu gom các tài sản và mạng lưới phân phối chất lượng với mức định giá hợp lý.

Đánh giá về sự thay đổi mang tính cấu trúc này, bà Nguyễn Dạ Quyên, Giám đốc công ty tư vấn chuỗi cung ứng CEL nhận định thập niên 2020 đang dần trở thành thập niên của khả năng chống chịu chuỗi cung ứng, thay thế cho kỷ nguyên chỉ tập trung vào việc tối ưu hóa chi phí như trước đây. Sự gia tăng của chi phí năng lượng không đơn thuần là thách thức ngắn hạn mà còn là chất xúc tác ép buộc các doanh nghiệp phải thiết kế lại mạng lưới vận hành, từ đó định hình các chiến lược tăng trưởng linh hoạt, vững vàng và bền vững hơn trong dài hạn.