Áp dụng cơ chế xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp từ ngày 21/11/2026, gỡ vướng cho hơn 2,5 triệu mã số thuế
Nghị quyết của Quốc hội về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp chính thức có hiệu lực từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028. Quy định tự động xóa các khoản nợ đủ điều kiện mà không yêu cầu nộp hồ sơ đề nghị nhận được sự đồng thuận cao từ cộng đồng kinh doanh, tạo điều kiện để doanh nghiệp và hộ kinh doanh khép lại hồ sơ tồn đọng, rút lui khỏi thị trường hoặc khôi phục mã số thuế quay lại hoạt động.
Khơi thông điểm nghẽn tồn đọng nhiều năm cho hơn 2,5 triệu người nộp thuế
Việc Quốc hội thông qua Nghị quyết về chính sách đặc thù xử lý nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ cộng đồng doanh nghiệp và hộ kinh doanh. Trên các diễn đàn chuyên ngành thuế, nhiều người nộp thuế bày tỏ kỳ vọng chính sách sẽ sớm tháo gỡ vướng mắc kéo dài cho nhóm đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06).
Trường hợp của chị Thu Hà, Giám đốc một công ty tư vấn đầu tư và phát triển có trụ sở tại phường Trung Hòa, TP. Hà Nội, phản ánh rõ thực trạng chung. Doanh nghiệp của chị đã ngừng hoạt động từ năm 2018 và không phát sinh doanh thu, nhưng vẫn vướng hồ sơ khai thuế, nợ lệ phí môn bài cùng tiền chậm nộp nên chưa thể hoàn tất thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế và giải thể. Theo chị Thu Hà, việc được xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp vừa giảm áp lực tài chính, vừa tạo điều kiện để doanh nghiệp xử lý dứt điểm nghĩa vụ cũ và hoàn thành thủ tục giải thể.
Trên thực tế, việc một cơ sở kinh doanh đóng cửa không đồng nghĩa với việc các nghĩa vụ về đăng ký thuế, khai thuế và chấm dứt hiệu lực mã số thuế tự động kết thúc. Khoảng cách giữa thời điểm ngừng kinh doanh thực tế và thời điểm hoàn tất thủ tục pháp lý đã khiến lượng hồ sơ tồn đọng tăng cao qua nhiều năm. Theo báo cáo của Chính phủ tính đến ngày 23/10/2026, cả nước còn hơn 2,5 triệu người nộp thuế ở trạng thái 03 và trạng thái 06. Số nợ gốc lệ phí môn bài thuộc phạm vi xử lý vào khoảng 1.250 tỷ đồng, đi kèm khoảng 438 tỷ đồng tiền chậm nộp phát sinh.
Phân tích nguyên nhân của tình trạng này, chuyên gia thuế, Luật sư Nguyễn Văn Được, Ủy viên Ban Chấp hành Hội Tư vấn Thuế Việt Nam, Tổng giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho rằng nhiều doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh biết cách đăng ký lúc khởi sự nhưng chưa nắm rõ thủ tục thuế cần hoàn thành khi dừng hoạt động. Không ít cơ sở đóng cửa, trả mặt bằng và mặc định đã kết thúc kinh doanh trong khi hồ sơ thuế vẫn treo trên hệ thống. Theo ông Được, lệ phí môn bài trước đây gắn liền với tình trạng đăng ký và hoạt động nên việc không phát sinh doanh thu chưa đủ căn cứ miễn trừ nghĩa vụ. Dù việc thu, nộp lệ phí môn bài đã chấm dứt từ ngày 1/1/2026, các nghĩa vụ phát sinh trước đó vẫn cần cơ sở pháp lý để xử lý. Cơ chế mới giúp người nộp thuế đã dừng kinh doanh thực tế giảm khoản tiền phải thu xếp khi quay lại hoàn tất thủ tục, đồng thời giúp cơ quan Thuế cập nhật chính xác dữ liệu quản lý.
Tại phiên thảo luận ở hội trường Quốc hội ngày 20/11, đại biểu Nguyễn Văn Thân, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam đánh giá việc Chính phủ trình Nghị quyết là rất kịp thời và được cộng đồng doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh đón nhận tích cực. Theo đại biểu Nguyễn Văn Thân, chính sách không chỉ gỡ khó cho từng người nộp thuế mà còn giúp cơ quan nhà nước xác định chính xác số lượng doanh nghiệp đang hoạt động thực chất, số đã ngừng hoạt động và số tạm dừng kinh doanh để xây dựng giải pháp phát triển hướng tới mục tiêu năm 2030. Từ góc độ quản lý ngân sách, cơ chế tháo gỡ có điều kiện còn khuyến khích người nộp thuế thanh toán các khoản nợ gốc, chuyển một phần nợ khó thu thành số thu thực tế và tiết giảm chi phí quản lý nợ kéo dài.
Tự động xóa nợ dựa trên dữ liệu quản lý và siết chặt điều kiện loại trừ
Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày 21/11/2026 đến hết ngày 30/6/2028, áp dụng đối với người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và trạng thái 06 được cơ quan Thuế xác định tính đến hết ngày 23/10/2026. Đối với các trường hợp chưa thực hiện khai và nộp lệ phí môn bài thuộc phạm vi điều chỉnh, người nộp thuế không phải thực hiện khai, nộp và không bị tính tiền chậm nộp đối với khoản lệ phí này.
Điểm cải cách thủ tục đáng chú ý của Nghị quyết là người nộp thuế không phải lập hồ sơ đề nghị xóa nợ lệ phí môn bài và tiền chậm nộp. Cơ quan quản lý thuế sẽ trực tiếp căn cứ dữ liệu trên hệ thống quản lý để thực hiện xóa các khoản nợ đủ điều kiện, công khai kết quả và gửi thông tin qua tài khoản giao dịch thuế điện tử của người nộp thuế nếu có. Quy định này giảm đáng kể gánh nặng giấy tờ, đặc biệt hữu ích với các cơ sở đã đóng cửa nhiều năm và không còn lưu giữ đầy đủ chứng từ.
Bên cạnh cơ chế tạo thuận lợi, Nghị quyết thiết lập các điều kiện cụ thể và không áp dụng xóa nợ đại trà. Để được xóa tiền chậm nộp, người nộp thuế phải nộp đầy đủ tiền thuế nợ gốc, tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính nếu có, đồng thời nộp hồ sơ hợp lệ đề nghị khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế và được cơ quan thuế tiếp nhận theo quy định.
Chính sách xóa tiền chậm nộp không áp dụng đối với các trường hợp có hành vi trốn thuế, gian lận thuế, sử dụng hóa đơn, chứng từ không hợp pháp hoặc phát sinh hoạt động kinh doanh trong thời gian thuộc diện ngừng hoạt động theo các trường hợp loại trừ của Nghị quyết. Tuy nhiên, trường hợp cơ sở chỉ bán hoặc thanh lý tài sản, hàng hóa còn lại để chấm dứt hoạt động và đã khai, nộp đủ số thuế phát sinh từ giao dịch này thì không thuộc diện loại trừ. Trường hợp cơ quan Thuế đã thực hiện xóa tiền chậm nộp nhưng sau đó phát hiện người nộp thuế thuộc diện không đủ điều kiện theo quy định, cơ quan Thuế có trách nhiệm phục hồi lại khoản tiền đã xóa.
Giải trình trước Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết Chính phủ sẽ theo dõi sát kết quả thu hồi nợ gốc, số tiền được xóa, số mã số thuế được khôi phục hoặc chấm dứt hiệu lực, số doanh nghiệp hoàn tất giải thể cũng như nguyên nhân của các hồ sơ còn vướng mắc. Khi công tác xử lý nợ đi đôi với việc hướng dẫn người nộp thuế hoàn thiện thủ tục hành chính, các doanh nghiệp và hộ kinh doanh sẽ sớm hoàn tất việc rút lui hoặc khôi phục mã số thuế để tiếp tục sản xuất kinh doanh, tạo nền tảng để ngành Thuế làm sạch dữ liệu và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.









