“Yêu cầu khởi kiện trong tranh chấp chuỗi & Thực tiễn tranh chấp bất động sản”

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS. TS. Lê Hồng Hạnh - Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) chia sẻ, đi cùng sự vận động mạnh mẽ của thị trường và sự đa dạng trong cấu trúc giao dịch, các tranh chấp phát sinh có xu hướng chuyển dịch từ tranh chấp đơn lẻ sang các chuỗi tranh chấp gồm hàng loạt tranh chấp tương tự, có tính kế thừa, liên quan đến nhau. Tranh chấp chuỗi không chỉ đặt ra thách thức đối với hoạt động quản trị, điều phối tố tụng mà còn tiềm ẩn rủi ro, làm phát sinh các hệ quả pháp lý phức tạp; Đồng thời ảnh hưởng đến tính hiệu quả của quá trình giải quyết tranh chấp xét trên phương diện chi phí, thời gian và kết quả giải quyết.

Trong nhiều lĩnh vực phát sinh chuỗi tranh chấp, theo thống kê của VIAC, BĐS được đánh giá là lĩnh vực có số lượng vụ tranh chấp khởi kiện lớn và tạo thành các chuỗi vụ tranh chấp với nhiều điểm pháp lý phức tạp. Thời gian tới, với việc nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng được sửa đổi, bố sung, doanh nghiệp phải thay đổi thói quen giao dịch, sự gia tăng của các tranh chấp và sự hình thành nhiều hơn chuỗi các tranh chấp là điều không thể tránh khỏi. Do đó, GS. TS. Lê Hồng Hạnh cho rằng các bên tham gia trong giao dịch BĐS cần có sự cập nhật đầy đủ, thấu đáo về quy định pháp luật, có các chiến lược phù hợp trong quản lý giao dịch, đặc biệt là các giao dịch có quy mô lớn, có sự tham gia của nhiều chủ thể.

Tại Hội thảo, PGS. TS. Vũ Thị Hiền – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Ngoại thương đánh giá cao hoạt động hợp tác triển khai Hội thảo thuộc AMS 2026. Theo PGS. TS. Vũ Thị Hiền, điểm đáng chú ý của AMS năm nay là nội dung thảo luận không chỉ tập trung vào các vấn đề thuần túy về thủ tục tố tụng tại trọng tài, mà còn mở rộng sang những vấn đề pháp lý phát sinh trong các lĩnh vực kinh doanh cụ thể.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với định hướng của Trường Đại học Ngoại thương trong việc gắn kết nghiên cứu học thuật với thực tiễn hành nghề, đồng thời góp phần hỗ trợ hoạt động đào tạo, nghiên cứu và phát triển tri thức pháp lý trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Bà Hiền cho hay, trong thời gian gần đây, nhà trường đã triển khai chương trình Thạc sĩ Luật tài sản và kinh doanh BĐS, thể hiện sự quan tâm ngày càng lớn của giới học thuật đối với các vấn đề pháp lý trong lĩnh vực này.

Vì vậy, việc tổ chức Hội thảo với chủ đề gắn với thực tiễn tranh chấp BĐS được đánh giá là có nhiều điểm tương đồng với định hướng nghiên cứu và đào tạo của nhà trường. Những trao đổi chuyên môn tại chương trình không chỉ góp phần làm phong phú thêm nguồn tư liệu nghiên cứu mà còn có thể trở thành tài liệu tham khảo hữu ích cho người học, giới nghiên cứu và cộng đồng hành nghề.

Đại diện cho Trường Đại học Kinh tế - Tài chính TP. Hồ Chí Minh, TS. Nhan Cẩm Trí – Phó Hiệu trưởng Nhà trường đánh giá cao việc phối hợp tổ chức Hội thảo trong khuôn khổ AMS 2026 và khẳng định định hướng của UEF trong việc thúc đẩy kết nối nghiên cứu khoa học với các vấn đề thực tiễn của doanh nghiệp. Theo TS. Nhan Cẩm Trí, với mạng lưới hợp tác rộng rãi cùng cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực BĐS, đầu tư..., Nhà trường nhận thấy sự quan tâm của cộng đồng doanh nghiệp ngày càng lớn đối với các vấn đề pháp lý phát sinh trong quá trình đầu tư, kinh doanh.

Trong bối cảnh thị trường đang có những chuyển biến mạnh mẽ về cơ chế và chính sách, các rủi ro pháp lý tiềm ẩn luôn là bài toán đối với mọi thực thể kinh doanh. Việc Hội thảo tiếp cận và khai thác chủ đề về tranh chấp chuỗi trong lĩnh vực BĐS không chỉ hữu ích ở góc độ lý luận học thuật, mà còn mang tính thời sự cao, cung cấp góc nhìn đa chiều và giải pháp thiết thực cho các nhà quản lý, luật sư, doanh nghiệp. Đây chính là cầu nối cần thiết giúp các chủ thể đang kinh doanh trong lĩnh vực này nhận diện sớm rủi ro, có giải pháp phù hợp trong làm việc với đối tác và xử lý tranh chấp.

Trong tâm của Hội thảo là 2 phiên thảo luận với chủ đề “Mở rộng yêu cầu khởi kiện trong tranh chấp chuỗi và hệ quả pháp lý” (Phiên 1) và “Thực trạng nhìn từ chuỗi tranh chấp BĐS và khuyến nghị cho doanh nghiệp trong xử lý thiệt hại phát sinh tiếp diễn” (Phiên 2), với sự tham gia của các diễn giả là chuyên gia, trọng tài viên, hòa giải viên, luật sư, doanh nghiệp nổi tiếng trong nước.

Nếu như phiên thảo luận 1 tập trung vào: Nguyên tắc res judicata và giới hạn của việc áp dụng kết quả vụ trước cho vụ sau trong giải quyết tranh chấp tại trọng tài; Các hình thức mở rộng yêu cầu khởi kiện trong tranh chấp chuỗi, hệ quả pháp lý và rủi ro đối với quá trình giải quyết tranh chấp; Khuyến nghị đối với khung pháp lý hiện hành và quy trình xem xét, giải quyết tranh chấp, thì ở phiên thảo luận thứ 2, các chuyên gia đã có những phân tích thực tiễn về tranh chấp chuỗi trong lĩnh vực BĐS, đặc biệt tập trung vào chuỗi tranh chấp có yếu tố thiệt hại tiếp diễn; Qua đó có các khuyến nghị cho doanh nghiệp về cách soạn thảo hợp đồng nhằm hạn chế tranh chấp tạo thành các chuỗi lớn, cũng như đề xuất về giải pháp quản trị tố tụng đối với các chuỗi tranh chấp này, với các nội dung mấu chốt như: Thiệt hại phát sinh tiếp diễn: Đặc thù của tranh chấp BĐS và thực tiễn phát sinh từ việc lựa chọn chế tài trong yêu cầu khởi kiện; Tính chung thẩm của trọng tài và những vấn đề cần lưu ý khi giải quyết các yêu cầu có yếu tố “lũy kế” trong tranh chấp chuỗi, từ đó khuyến nghị các giải pháp hạn chế phát sinh chuỗi tranh chấp./.