Vị thế dẫn đầu bị đe dọa bởi lỗi kỹ thuật diện rộng
Theo các tài liệu kỹ thuật mới nhất được Airbus gửi tới các đối tác vận hành, nguyên nhân của đợt sửa chữa quy mô lớn này xuất phát từ hiện tượng nhiễu bức xạ do các đợt bùng nổ năng lượng mặt trời. Giới chuyên môn xác định bức xạ này có khả năng gây sai lệch dữ liệu trong hệ thống máy tính điều khiển bay, cụ thể là thiết bị ELAC (Elevator and Aileron Computer). Đây là bộ phận đóng vai trò trung tâm trong việc truyền lệnh từ cần lái của phi công đến các cánh lái độ cao, giúp kiểm soát góc ngóc và độ chúc của tàu bay.
Sự việc bắt đầu thu hút sự chú ý đặc biệt của giới chức an toàn hàng không sau sự cố ngày 30/10, khi một chiếc A320 của hãng hàng không JetBlue trên hành trình từ Mexico đến Mỹ đã gặp tình trạng tụt độ cao bất ngờ. Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) đã tiến hành điều tra và kết luận hệ thống điều khiển gặp trục trặc do tác động ngoại cảnh. Ngay lập tức, Cơ quan An toàn Hàng không Châu Âu (EASA) và Airbus đã phối hợp đưa ra các chỉ lệnh kỹ thuật bắt buộc. Quy mô của đợt sửa chữa lần này lên tới 6.000 chiếc, tương đương hơn 50% tổng đội bay A320 đang hoạt động trên toàn cầu, bao gồm cả các đội bay của các hãng lớn như American Airlines, Lufthansa hay các hãng giá rẻ như EasyJet và IndiGo. Dù Airbus cho biết việc cập nhật phần mềm chỉ mất khoảng 2 giờ mỗi máy bay, nhưng ước tính có khoảng 1.000 chiếc buộc phải thay thế phần cứng, tạo ra áp lực lớn về mặt kỹ thuật.
Dòng máy bay A320 ra mắt năm 1987 và đã tạo nên bước ngoặt lớn cho Airbus nhờ việc tiên phong ứng dụng công nghệ điều khiển điện tử (fly-by-wire) thay thế cho hệ thống dây cáp cơ học. Với thiết kế thân rộng 3,70m tối ưu cho vận chuyển hàng hóa và sự ra đời của phiên bản A320neo tiết kiệm 20% nhiên liệu vào năm 2016, dòng máy bay này đã trở thành trụ cột doanh thu của nhiều hãng hàng không. Tính đến tháng 10, tổng số máy bay A320 được bàn giao đạt 12.260 chiếc, chính thức xô đổ kỷ lục của Boeing 737. Tuy nhiên, việc 4 trong số 10 hãng hàng không lớn nhất thế giới phụ thuộc vào dòng máy bay này đang khiến rủi ro tập trung trở nên hiện hữu khi sự cố kỹ thuật xảy ra.
Áp lực đè nặng lên chuỗi cung ứng và lợi nhuận mùa cao điểm
Thông tin về đợt sửa chữa khẩn cấp được đưa ra ngay trước thềm kỳ nghỉ lễ cuối năm, giai đoạn quan trọng nhất để các hãng hàng không tối đa hóa doanh thu. Theo đánh giá từ các tổ chức phân tích hàng không, sự cố xảy ra vào thời điểm nhu cầu đi lại tăng cao sẽ tác động tiêu cực đến khả năng khai thác của các hãng bay. Vấn đề không chỉ dừng lại ở quy trình cập nhật phần mềm mà nằm ở sự tắc nghẽn của hạ tầng bảo dưỡng toàn cầu.
Hiện tại, các nhà chứa máy bay (hangar) trên thế giới đang trong tình trạng quá tải do thiếu hụt linh kiện và nhân lực kỹ thuật trình độ cao. Việc phải tiếp nhận thêm lịch sửa chữa cho hàng nghìn chiếc máy bay vào hệ thống đang vận hành hết công suất sẽ tạo ra hiệu ứng dây chuyền. Nhiều hãng hàng không như Volaris (Mexico) hay Air New Zealand đã bắt đầu thông báo hủy chuyến, trong khi tại châu Âu, Air France cũng phải cắt giảm 5% số chuyến bay mỗi ngày để phục vụ công tác kiểm tra kỹ thuật.
Giới phân tích tài chính nhận định tình trạng chậm và hủy chuyến kéo dài sẽ bào mòn đáng kể biên lợi nhuận quý IV của các hãng hàng không, đồng thời ảnh hưởng đến diễn biến giá cổ phiếu của Airbus trong ngắn hạn. Sự cố lần này cũng là lời cảnh báo về rủi ro của ngành hàng không khi phụ thuộc quá lớn vào công nghệ tự động hóa trước các tác động từ môi trường tự nhiên. Cuộc chạy đua khắc phục lỗi kỹ thuật hiện nay không chỉ là vấn đề an toàn bay mà còn là bài kiểm tra sức chịu đựng của chuỗi cung ứng hàng không toàn cầu vốn đã rất mong manh sau đại dịch.
Theo Reuter