VEAM (VEA): Lãi ròng 2025 vượt 7.300 tỷ đồng, nhận diện thách thức từ lộ trình hạn chế xe xăng
Tổng công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (MCK: VEA) tiếp tục ghi nhận mức lợi nhuận hàng nghìn tỷ đồng nhờ khoản đóng góp từ liên doanh Honda. Tuy nhiên, sự chuyển dịch mạnh mẽ sang xe điện và các chính sách hạn chế phương tiện chạy xăng đang đặt ra bài toán tăng trưởng mới cho doanh nghiệp này trong năm 2026.
Thu hơn 6.600 tỷ đồng từ liên doanh, nắm giữ lượng tiền mặt khổng lồ
Kết thúc năm tài chính 2025, VEAM ghi nhận lợi nhuận ròng đạt hơn 7.300 tỷ đồng, duy trì mức đi ngang so với năm trước. Cơ cấu lợi nhuận của doanh nghiệp tiếp tục phụ thuộc lớn vào nguồn thu từ các công ty liên doanh, liên kết với giá trị đóng góp gần 6.600 tỷ đồng. Trong đó, Honda Việt Nam vẫn đóng vai trò trụ cột khi mang về phần lớn lợi nhuận nhờ vị thế thống lĩnh thị trường xe máy suốt hai thập kỷ qua.
Báo cáo tài chính cho thấy khoản đầu tư gốc của VEAM vào Honda Việt Nam chỉ ở mức 359 tỷ đồng, nhưng giá trị ghi nhận theo phương pháp vốn chủ sở hữu đến cuối năm 2025 đã lên tới gần 5.200 tỷ đồng. Riêng trong năm qua, công ty mẹ VEAM đã thực nhận về tài khoản hơn 6.600 tỷ đồng cổ tức và lợi nhuận được chia, trong đó hơn 5.900 tỷ đồng đến từ Honda Việt Nam.
Dòng tiền dồi dào từ hoạt động tài chính giúp VEAM duy trì lượng tiền mặt và tiền gửi ngân hàng ở mức cao. Tại thời điểm 31/12/2025, khoản mục này ghi nhận hơn 13.700 tỷ đồng, chiếm gần 50% tổng tài sản (hơn 28.000 tỷ đồng). Con số này đã giảm so với mức đỉnh hơn 19.000 tỷ đồng hồi cuối quý III do doanh nghiệp thực hiện chi trả cổ tức tiền mặt hơn 6.200 tỷ đồng. Dù vậy, khoản tiền lãi gửi ngân hàng hơn 930 tỷ đồng thu được trong năm 2025 vẫn là yếu tố quan trọng giúp VEAM giữ vững mặt bằng lợi nhuận cao.
Áp lực từ lộ trình hạn chế xe xăng và làn sóng xe điện
Mặc dù duy trì kết quả kinh doanh tích cực, triển vọng tăng trưởng của VEAM đang đối mặt với những thay đổi cấu trúc của thị trường. Trong báo cáo công bố cuối năm 2025, Chứng khoán SSI đã hạ khuyến nghị đối với cổ phiếu VEA xuống mức trung lập, đồng thời dự báo lợi nhuận năm 2026 có thể sụt giảm khoảng 14%. Nguyên nhân chính được chỉ ra là tác động từ chính sách hạn chế xe máy xăng tại Hà Nội bắt đầu từ năm 2026 và tốc độ điện hóa phương tiện giao thông ngày càng nhanh.
Thực tế thị trường cũng ghi nhận những tín hiệu kém khả quan đối với mảng xe xăng. Ban lãnh đạo Honda Motor thừa nhận thị trường Việt Nam bắt đầu chịu tác động từ thông tin chính sách, khiến người tiêu dùng trì hoãn mua sắm. Doanh số bán hàng của hãng trong những tháng cuối năm 2025 giảm 10-15% so với cùng kỳ, buộc hãng phải cắt giảm kế hoạch bán hàng cả năm khoảng 200.000 xe. Dù Honda đã tung ra các mẫu xe máy điện mới và chuẩn bị mở rộng danh mục sản phẩm, nhưng biên lợi nhuận của dòng xe này thấp hơn đáng kể so với xe xăng truyền thống và chưa thể bù đắp phần sản lượng sụt giảm.
Ngược lại, thị trường xe máy điện đang ghi nhận sự bùng nổ. Số liệu năm 2025 cho thấy VinFast đã bán ra hơn 406.000 xe, tăng gấp 5 lần và vươn lên dẫn đầu thị phần xe điện hai bánh. Sự trỗi dậy của các hãng xe điện cùng với các quy định mới về khí thải tại các đô thị lớn đang làm thay đổi vị thế độc tôn của dòng xe xăng. Điều này đồng nghĩa động cơ sinh lời lớn nhất của VEAM là liên doanh Honda sẽ phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt hơn và biên lợi nhuận có xu hướng thu hẹp trong giai đoạn tới.
