VEAM (VEA) bị truy thu thuế giữa vòng vây ngoại trừ kiểm toán và nghịch lý lợi nhuận tăng vọt

Gánh nặng truy thu thuế và những khoản tối màu trên báo cáo tài chính

Cục thuế Thành phố Hà Nội chính thức áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả đối với Tổng Công ty Máy động lực và Máy nông nghiệp Việt Nam (mã cổ phiếu VEA). Cơ quan thuế xác định công ty có hành vi kê khai sai, dẫn đến thiếu số tiền thuế thu nhập doanh nghiệp phải nộp từ năm 2010. Tổng số tiền bị truy thu và tính lãi chậm nộp lên tới hơn 18,4 tỷ đồng. Do vi phạm đã hết thời hiệu xử phạt hành chính, cơ quan chức năng yêu cầu công ty nộp đủ số thuế gốc gần 15,9 tỷ đồng cùng khoản tiền chậm nộp 2,55 tỷ đồng vào ngân sách nhà nước. Cơ quan thuế cũng ban hành quyết định phạt và truy thu tổng cộng gần 285 triệu đồng vì công ty chưa xác định đầy đủ nghĩa vụ nộp thuế đối với hoạt động thu tiền lãi vay từ các công ty con trực thuộc.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VEA đang bị duy trì trong diện cảnh báo do báo cáo tài chính bị tổ chức kiểm toán đưa ra ý kiến ngoại trừ ba năm liên tiếp. Đơn vị kiểm toán cho biết không thể thu thập đầy đủ bằng chứng để đánh giá việc trích lập dự phòng giảm giá đối với 101,8 tỷ đồng hàng tồn kho chậm luân chuyển. Đơn vị này cũng đưa ý kiến ngoại trừ khoản chi phí 53,5 tỷ đồng ghi nhận tại chỉ tiêu chi phí đầu tư xây dựng cơ bản dở dang thuộc dự án nghiên cứu máy kéo. Dù Tòa án nhân dân cấp cao tại Hà Nội đã kết luận các cá nhân liên quan phải bồi hoàn toàn bộ số tiền này, công ty vẫn chưa thực hiện điều chỉnh khoản phải thu hay trích lập dự phòng. Ngoài ra, nhiều khoản công nợ với tổng số tiền 446,6 tỷ đồng chưa được đối chiếu xác nhận đầy đủ. Các khoản chi phí trả trước dài hạn trị giá 58,5 tỷ đồng và khoản đầu tư góp vốn 45,1 tỷ đồng cũng chưa được đánh giá khả năng thu hồi để làm cơ sở tính toán.

Kế hoạch xử lý tồn đọng và sức bật từ hoạt động kinh doanh cốt lõi

Đứng trước các ý kiến ngoại trừ từ đơn vị kiểm toán, ban lãnh đạo công ty giải trình việc trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho được thực hiện trên cơ sở xác định giá trị thuần theo chứng thư và báo cáo của các đơn vị thẩm định giá độc lập. Doanh nghiệp cùng các đơn vị thành viên đang khẩn trương xây dựng phương án đấu giá đối với sản phẩm xe ô tô tồn kho và đẩy mạnh các chính sách bán hàng để tiêu thụ nhanh lượng hàng hóa chậm luân chuyển.

Dù đối mặt với hàng loạt vấn đề về thuế và tính minh bạch của sổ sách kế toán, hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp vẫn tạo ra nguồn thu khổng lồ. Kết thúc năm 2025, công ty đạt doanh thu thuần 4.466 tỷ đồng, tăng gần 9% so với năm trước; lãi ròng ở mức 7.219 tỷ đồng, giảm nhẹ 2%. Bước sang quý 1/2026, các chỉ tiêu tài chính tiếp tục cho thấy sự bứt phá. Doanh thu thuần hợp nhất đạt 1.273,5 tỷ đồng, tăng gần 22% so với cùng kỳ. Lợi nhuận trước thuế vọt lên mức 1.823,1 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 1.764,5 tỷ đồng, đồng loạt tăng khoảng 38% so với kết quả đạt được của quý đầu năm 2025. Nguồn lợi nhuận nghìn tỷ này trở thành bệ đỡ tài chính quan trọng để doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ thuế và từng bước làm sạch các khoản mục ngoại trừ trên báo cáo tài chính.