VCCI công bố Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 và PCI 2025

Sự kiện diễn ra đúng dịp tròn một năm Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân được ban hành, trong bối cảnh Việt Nam thúc đẩy nhiều cải cách lớn về tổ chức bộ máy hành chính và mô hình quản trị địa phương, hướng tới mục tiêu đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Phát biểu tại sự kiện, PGS.TS Hồ Sỹ Hùng - Chủ tịch VCCI nhấn mạnh khu vực kinh tế tư nhân Việt Nam đã bước qua giai đoạn phòng thủ, đang tích lũy nội lực và sẵn sàng bứt phá nếu các “điểm nghẽn” về thị trường, vốn và minh bạch chính sách được tháo gỡ quyết liệt trong thời gian tới.

Báo cáo năm 2025 được xây dựng dựa trên khảo sát quy mô lớn với 3.546 doanh nghiệp tư nhân trong nước, 586 doanh nghiệp FDI và 1.001 hộ kinh doanh trên toàn bộ 34 tỉnh, thành phố. Báo cáo được đánh giá là một trong những cuộc điều tra có độ bao phủ rộng và chiều sâu lớn nhất trong nhiều năm qua.

Sau hơn hai thập kỷ triển khai, báo cáo năm nay đánh dấu bước nâng cấp phương pháp luận quan trọng, với việc ra mắt PCI 2.0 gồm 9 chỉ số thành phần và 98 chỉ tiêu, đồng thời lần đầu bổ sung BPI nhằm đo lường hiệu quả thực chất của khu vực kinh tế tư nhân.

Theo báo cáo, đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động, tăng 6,6% so với năm 2024. Khu vực kinh tế tư nhân, bao gồm cả doanh nghiệp và khoảng 6,1 triệu hộ kinh doanh, đang tạo việc làm cho khoảng 26 triệu lao động, tương đương hơn một nửa tổng số việc làm toàn quốc.

Trong năm 2025, số doanh nghiệp gia nhập thị trường đạt mức kỷ lục 297.500 doanh nghiệp, tăng 27,4% so với năm trước. Bên cạnh đó, có tới 85,7% doanh nghiệp đang duy trì hoặc mở rộng quy mô, phản ánh xu hướng phục hồi và thích ứng sau giai đoạn khó khăn trước đó.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ ra nhiều “điểm nghẽn” lớn đang cản trở khu vực tư nhân phát triển. Cụ thể, 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm thị trường đầu ra; 75,5% doanh nghiệp cho biết không thể tiếp cận tín dụng nếu thiếu tài sản bảo đảm, với tỷ lệ yêu cầu thế chấp lên tới 93,5%.

Chỉ 6 - 8% doanh nghiệp có thể dự báo thường xuyên thay đổi chính sách, trong khi hơn một nửa phải dựa vào mạng xã hội để cập nhật thông tin pháp lý. Ngoài ra, 26% doanh nghiệp phản ánh phát sinh chi phí không chính thức khi xin giấy phép kinh doanh, cao hơn nhiều so với mức trung bình khu vực.

Về năng lực đổi mới sáng tạo, chỉ 8,8% doanh nghiệp Việt Nam có hoạt động đổi mới sản phẩm hoặc dịch vụ, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực. Trong khi đó, 81,5% hộ kinh doanh ghi nhận doanh thu giảm trong năm qua, cho thấy áp lực lớn đối với khu vực phi chính thức.

PCI 2025 cũng ghi nhận việc chuyển đổi cách tiếp cận khi VCCI công bố 6 nhóm chất lượng điều hành thay vì bảng xếp hạng đơn thuần, phù hợp với bối cảnh thay đổi mô hình hành chính địa phương và thông lệ quốc tế. Năm địa phương dẫn đầu nhóm chất lượng điều hành gồm Bắc Ninh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Phú Thọ và Quảng Ninh, với đặc điểm chung là duy trì hiệu quả điều hành đồng đều trên nhiều lĩnh vực.

Cùng với PCI 2.0, VCCI lần đầu công bố BPI - Chỉ số Hiệu quả Kinh tế tư nhân, gồm 23 chỉ tiêu đánh giá theo hai trục: phát triển doanh nghiệp và năng lực đổi mới sáng tạo. Kết quả thí điểm cho thấy TP Hồ Chí Minh, Hà Nội và Quảng Ninh là ba địa phương dẫn đầu.

Theo VCCI, PCI 2.0 và BPI sẽ tiếp tục là công cụ quan trọng giúp đo lường chất lượng điều hành và hiệu quả phát triển khu vực kinh tế tư nhân trong giai đoạn mới, qua đó hỗ trợ quá trình hoạch định chính sách sát thực tiễn hơn.