Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ): Vay Chủ tịch 700 tỷ đồng lãi suất cao, người nhà liên tục bị bán giải chấp cổ phiếu

Chất lượng tồn kho suy giảm và sự dịch chuyển cấu trúc vốn vay

Báo cáo tài chính quý 3/2026 của CTCP Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (mã chứng khoán PNJ) công bố chi tiết về khoản nợ vay cá nhân từ người nội bộ. Doanh nghiệp ghi nhận khoản vay 700 tỷ đồng từ bà Cao Thị Ngọc Dung, Chủ tịch Hội đồng quản trị. Khoản vay có kỳ hạn 1 năm, không có tài sản bảo đảm, chịu mức lãi suất 10%/năm và sẽ đáo hạn vào ngày 25/09/2027. Thông tin về mức lãi vay này xuất hiện lúc bộ đệm tiền mặt tích lũy của PNJ đã xuống thấp. Tiền gửi có kỳ hạn của công ty giảm từ 1.958 tỷ đồng hồi đầu năm xuống còn 83 tỷ đồng vào cuối quý 3. Dòng tiền thuần từ hoạt động kinh doanh 9 tháng đầu năm đảo chiều sang mức âm 883 tỷ đồng, trái ngược hoàn toàn với con số dương 1.714 tỷ đồng của cùng kỳ năm trước.

Tính đến ngày 30/09/2026, tổng dư nợ vay ngắn hạn của PNJ đạt gần 4.321 tỷ đồng, tăng 331 tỷ đồng so với cuối quý 2. Trong cơ cấu nợ, khoản vay cá nhân tăng lên 704 tỷ đồng chủ yếu nhờ 700 tỷ đồng vay từ bà Dung. Bóc tách số tiền này cho thấy dư nợ tại các ngân hàng thương mại thực chất đã giảm ròng 372 tỷ đồng chỉ trong quý 3. Cuối kỳ báo cáo, PNJ còn dư nợ 3.617 tỷ đồng tại 5 ngân hàng thương mại bao gồm VietinBank với 1.278 tỷ đồng, BIDV với 1.000 tỷ đồng, Vietcombank với 998 tỷ đồng, KEB Hana Bank với 180 tỷ đồng và Woori Bank với 161 tỷ đồng. Các khoản tín dụng này có lãi suất dao động từ 6% đến 9%/năm, thấp hơn mức lãi 10%/năm mà PNJ đang phải trả cho khoản vay của Chủ tịch.

Ngoại trừ khoản vay tín chấp tại KEB Hana Bank, toàn bộ 3.437 tỷ đồng nợ ngân hàng còn lại đều yêu cầu tài sản bảo đảm. PNJ phải mang lượng hàng tồn kho trị giá 5.111 tỷ đồng đi thế chấp để duy trì các hạn mức này. Dư nợ có bảo đảm bằng 67% giá trị hàng tồn kho đem thế chấp, chưa tính tài sản cố định thế chấp thêm tại VietinBank. Điều này cho thấy các nhà băng đang kiểm soát rất chặt chẽ rủi ro cấp tín dụng. Chất lượng tài sản bảo đảm của PNJ bắt đầu suy giảm mạnh sau sự cố tại P Lab hồi đầu tháng 7/2026. Hàng tồn kho của công ty phình lên 18.855 tỷ đồng theo giá gốc; sau khi trích lập dự phòng còn 16.626 tỷ đồng, chiếm 83% tổng tài sản. Kim cương chiếm 52% lượng tồn kho, phần lớn do khách hàng bán lại. Doanh nghiệp phải trích lập dự phòng giảm giá tồn kho 2.229 tỷ đồng, bao gồm 473 tỷ đồng cho hàng mua lại, tương đương mức giảm giá 36%.

Khi một nửa kho hàng biến thành kim cương khó bán và mất giá hơn một phần ba, các ngân hàng thương mại trở nên thận trọng hơn trong việc cấp vốn. Các nhà băng không tăng thêm hạn mức mà bắt đầu thu hồi bớt nợ gốc khi đến hạn. Khoản vay 700 tỷ đồng từ Chủ tịch Cao Thị Ngọc Dung vì thế không làm tăng quy mô vốn hoạt động của doanh nghiệp. Hơn một nửa số tiền này, tương ứng 372 tỷ đồng, thực chất được sử dụng để bù đắp vào phần tín dụng ngân hàng giá rẻ vừa rút ròng ra khỏi công ty. Ở góc độ dòng tiền, khoản vay này tạo ra nghĩa vụ trả lãi cố định 70 tỷ đồng mỗi năm cho người nội bộ. Trong khi đó, cổ đông nắm giữ cổ phần vừa bị hạ mức chi trả cổ tức tiền mặt năm 2025 từ 20% xuống 10% để công ty giữ lại 510 tỷ đồng và doanh nghiệp cũng đã hủy chia cổ tức năm 2026 để ưu tiên tiền mặt thanh toán nợ.

Áp lực giải chấp cổ phiếu và bài toán huy động 8.000 tỷ đồng

Cùng lúc báo cáo tài chính công bố, áp lực tài chính của gia đình sáng lập tiếp tục bộc lộ rõ trên sàn chứng khoán. Ngày 30/10/2026, Chứng khoán MB thông báo kế hoạch bán giải chấp 2,17 triệu cổ phiếu PNJ của bà Trần Phương Ngọc Giao, một trong ba con gái của Chủ tịch PNJ. Quyết định được đưa ra khi thị giá PNJ giảm về 15.650 đồng/cổ phiếu, xác lập mức thấp nhất kể từ giữa tháng 4/2017. Trước đó, bà Giao đã bị Chứng khoán VNDirect bán giải chấp 2,94 triệu cổ phiếu trong phiên giao dịch ngày 08/10. Tổng cộng, hai công ty chứng khoán đã thông báo bán giải chấp 5,11 triệu cổ phiếu PNJ của con gái Chủ tịch. Hai con gái khác và em trai Chủ tịch cũng đã chủ động bán 34 triệu cổ phiếu từ tháng 9 đến đầu tháng 10. Tính từ ngày 11/09/2026 đến cuối tháng 10/2026, gia đình Chủ tịch đã bán và bị bán giải chấp khoảng 39 triệu cổ phiếu PNJ, tương đương 7,6% tổng lượng cổ phiếu đang lưu hành.

Nguồn gốc số tiền 700 tỷ đồng cho công ty vay bắt nguồn trực tiếp từ đợt thoái vốn của hai con gái Chủ tịch hồi giữa tháng 9/2026. Cụ thể, bà Trần Phương Ngọc Thảo bán 7 triệu cổ phiếu và bà Trần Phương Ngọc Hà bán 18 triệu cổ phiếu khi PNJ đang có giá trên 36.000 đồng/cổ phiếu, mang về khoảng 900 tỷ đồng. Gia đình chuyển 700 tỷ đồng vào công ty dưới dạng nợ vay hưởng lãi cố định 10%/năm và giữ lại 200 tỷ đồng tiền mặt. Tuy nhiên, khoản tiền mặt dự phòng này không được sử dụng để hỗ trợ tài khoản ký quỹ đang chạm ngưỡng xử lý của người thân. Việc để công ty chứng khoán phát mại cổ phiếu tại vùng đáy 15.650 đồng cho thấy sự chuyển dịch ưu tiên của dòng tiền cá nhân từ vốn cổ phần chịu rủi ro sang vị thế chủ nợ an toàn có lãi suất cố định.

Theo hợp đồng đã ký kết, khoản vay 700 tỷ đồng của bà Cao Thị Ngọc Dung sẽ đáo hạn vào ngày 25/09/2027. Cộng với 70 tỷ đồng tiền lãi phát sinh, PNJ cần thanh toán 770 tỷ đồng cho Chủ tịch. Thời điểm đáo hạn này hoàn toàn trùng khớp với khung thời gian triển khai đợt chào bán riêng lẻ tối đa 550 triệu cổ phiếu để huy động 8.000 tỷ đồng. Tờ trình được Đại hội đồng cổ đông thông qua ngày 21/10/2026 quy định thời gian chào bán dự kiến từ quý 4/2026 đến quý 3/2027 và thời gian giải ngân dự kiến từ năm 2027 đến quý 2/2028. Doanh nghiệp dự kiến dùng 60% số tiền để chuyển đổi sản phẩm cho khách hàng, 20% bổ sung vốn lưu động và 20% còn lại để trả nợ vay ngắn hạn. Như vậy, nếu huy động đủ 8.000 tỷ đồng, sẽ có tối đa 1.600 tỷ đồng được dùng để tất toán các khoản nợ đến hạn trong năm 2027, trong đó bao gồm cả khoản vay nội bộ.

Kế hoạch trả nợ ngày 25/09/2027 phụ thuộc hoàn toàn vào tiến độ tìm đối tác mua cổ phiếu của công ty. Tại đại hội cổ đông vừa qua, ban điều hành thừa nhận chưa có nhà đầu tư nào cam kết tham gia đợt phát hành 8.000 tỷ đồng này. Thị giá PNJ đã giảm từ 20.000 đồng/cổ phiếu vào thời điểm tổ chức đại hội về mức 15.650 đồng/cổ phiếu hiện nay, trong khi yêu cầu giá chào bán không được thấp hơn giá trị sổ sách là 26.300 đồng/cổ phiếu khiến việc đàm phán với nhà đầu tư gặp rất nhiều rào cản. Nếu đợt phát hành riêng lẻ không thể hoàn tất trước tháng 9/2027, PNJ sẽ đối mặt với bài toán lớn về nguồn tiền trả nợ, đặc biệt khi hoạt động kinh doanh cốt lõi của công ty hiện vẫn cần 100 tỷ đồng đến 150 tỷ đồng mỗi tháng để tài trợ hoạt động.