Thái Nguyên: Giáo dục “bứt tốc” trên nền tảng số

Từ số hóa quản lý đến quản trị bằng DL…

Nếu công tác Đảng cho thấy CĐS đang làm thay đổi phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành, thì giáo dục là lĩnh vực thể hiện khá rõ vai trò của DL trong quản trị. Thực tế tại địa phương cho thấy quá trình số hóa đang được triển khai trên quy mô rộng, từ cơ quan quản lý đến nhà trường, giáo viên, học sinh và phụ huynh…

Theo báo cáo từ Văn phòng Tỉnh ủy Thái Nguyên, hiện phần mềm Quản lý trường học (SMAS) được triển khai tại 643 trường, chiếm khoảng 60% tổng số trường trên địa bàn. Cổng thông tin điện tử giáo dục (Portal Edu) đã được triển khai tại 894 trường, đạt tỷ lệ 99%. Cơ sở DL ngành Giáo dục hiện quản lý DL của 1.064 cơ sở giáo dục, khoảng 434.000 học sinh, 34.000 giáo viên và 13.900 lớp học. DL được kết nối với Kho DL dùng chung của tỉnh và Trung tâm Điều hành thông minh, hỗ trợ các cấp quản lý khai thác thông tin, xây dựng báo cáo và theo dõi các chỉ số điều hành.

Điểm quan trọng của quá trình này là DL bắt đầu được sử dụng như một công cụ quản trị. Thông qua hệ thống tập trung, cơ quan quản lý có thể theo dõi tình hình hoạt động của các cơ sở giáo dục, nhận diện những vấn đề liên quan đến phân bổ giáo viên, quy mô học sinh hoặc cơ sở vật chất để có phương án điều hành và phân bổ nguồn lực. Thay vì chủ yếu dựa vào các báo cáo tổng hợp theo từng đợt, DL tập trung tạo thêm cơ sở để nhìn nhận tình hình toàn ngành.

Ở cấp trường học, các nền tảng số hỗ trợ quản lý học sinh, hồ sơ chuyên môn, học bạ điện tử, văn bản điều hành, thanh toán không dùng tiền mặt, điểm danh điện tử và thống kê, phân tích DL. Việc số hóa đã giúp giảm 80-90% khối lượng công việc thủ công tại nhà trường. Với giáo viên, CĐS giúp giảm áp lực về hồ sơ, sổ sách, chấm điểm và nhập liệu, đồng thời tạo điều kiện tiếp cận kho học liệu số, giáo án điện tử và các công cụ hỗ trợ xây dựng bài giảng. Trong năm 2026, hơn 26.000 giáo viên đã tham gia bồi dưỡng thường xuyên trực tuyến trên nền tảng LMS của Viettel.

Với học sinh và phụ huynh, các nền tảng số mở rộng khả năng tiếp cận học liệu điện tử, học tập trực tuyến và các hình thức học tập cá nhân hóa. Phụ huynh có thể theo dõi kết quả học tập, chuyên cần và những thông tin liên quan đến quá trình học tập của con thông qua Sổ liên lạc điện tử, qua đó tăng cường sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường.

Trường THPT Chuyên Thái Nguyên là một trường hợp tiêu biểu. Từ năm 2016, nhà trường đã ứng dụng đồng bộ SMAS 4.0, Cơ sở DL ngành, Học bạ số, Chữ ký số, Portal Edu, Edoc và Edu.one trong quản lý, chấm điểm, đánh giá học sinh, quản lý hồ sơ, giáo án và kết nối với phụ huynh. Ở bậc đại học, Đại học Thái Nguyên cũng đang từng bước hình thành hệ sinh thái số gồm hạ tầng và an toàn thông tin, trục tích hợp, kho DL dùng chung, nền tảng quản lý hành chính TNU-ID, nền tảng sinh viên số S-TNU và ERP. Kho DL dùng chung bước đầu tích hợp 61 KPI lĩnh vực đào tạo, 32 KPI nhân sự và 9 KPI tài chính - tài sản, cho thấy xu hướng chuyển từ “số hóa từng phần mềm” sang “quản trị dựa trên DL”.

Hướng tới “Hệ sinh thái trường học số”

Theo chân những cán bộ làm công tác CĐS tại tỉnh nhà, chúng tôi đến với Trường THCS Nha Trang (Thái Nguyên). Chia sẻ về những kết quả đạt được của trường mình trong công tác này, Bà Phạm Thị Thanh Hải – Hiệu trưởng Trường THCS Nha Trang hào hứng cho biết, Nhà trường luôn tích cực trong việc sử dụng các giải pháp giáo dục số và tin tưởng sử dụng các dịch vụ, phần mềm do Tập đoàn Viettel cung cấp. Theo bà Hải, giá trị lớn nhất mà CĐS đem lại cho trường cũng như hệ thống giáo dục địa phương là tối ưu được công tác quản lý, giảm tải các công việc thủ công của giáo viên, tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức và chi phí so với việc phải xử lý thủ công, công tác kiểm tra, kiểm soát các công việc của nhà trường được dễ dàng nhanh chóng thuận lợi, chính xác hơn.

Thực tế, công tác điểm danh học sinh qua camera điểm danh giúp giáo viên chủ nhiệm (GVCN) nắm bắt ngay được số lượng học sinh đi học, nghỉ học hệ thống tự động nhắn tin về cho phụ huynh học sinh (PHHS) biết được học sinh đã đến trường và đã rời trường. So với việc GVCN mất 10 phút đầu giờ điểm danh thủ công và báo với PHHS đã tiết kiệm thời gian và công sức cho cả nhà trường và PHHS. Hay việc số hóa hồ sơ sổ sách đã giúp nhà trường, giáo viên tiết kiệm chi phí in ấn, giấy, cũng như không phải bố trí phòng, hạ tầng để lưu trữ hồ sơ sổ sách mà hoàn toàn được lưu trữ trên không gian số an toàn, bảo mật, không lo mối mọt, ẩm mốc hay sự cố cháy nổ, bão lụt.

 Ngoài ra công tác kiểm tra hồ sơ cực kỳ dễ dàng nhanh chóng chỉ cần vài nút bấm chuột là cán bộ quản lý (CBQL) nhà trường đã có đầy đủ thông tin, số liệu bức tranh về hồ sơ sổ sách nhà trường. Công tác học bạ cũng được ký số nộp DL lên Cơ sở DL Học bạ số của Bộ Giáo dục và Đào tạo dễ dàng, nhanh chóng, không phải in học bạ giấy hàng năm tốn nhiều chi phí và công sức ký tay của giáo viên nhà trường. Giúp CBQL, giáo viên có thêm nhiều thời gian để nâng cao năng lực chuyên môn.

Cũng theo Hiệu trưởng Trường THCS Nha Trang, việc áp dụng các giải pháp CĐS chính thống do Viettel cung cấp đã giúp việc trao đổi giữa Nhà trường và PHHS được đầy đủ thông tin và thuận lợi hơn rất nhiều. PHHS nắm bắt thông tin tình hình học tập của học sinh ở nhà trường đầy đủ hơn, PHHS cảm thấy hài lòng hơn và ngày càng tin tưởng nhà trường và giáo viên hơn. VD: Sử dụng sổ liên lạc điện tử bằng ứng dụng App Edu.one của Viettel, PHHS sẽ biết được các hoạt động của học sinh, thời khóa biểu học, kết quả học tập, có thể xem được phân tích kết quả học tập của con. Hoặc sử dụng Căng tin thông minh, PHHS cài app nạp tiền vào app và biết được con đến trường ăn uống như nào? Các thực phẩm được gửi thông tin truy xuất nguồn gốc đến PHHS giúp PHHS rất yên tâm khi con ăn uống ở nhà trường không sử dụng các thực phẩm độc hại không rõ nguồn gốc ở bên ngoài.

Qua 02 năm, từ giai đoạn thí điểm đến triển khai chính thức và dần hình thành hệ thống CĐS của nhà trường, bà Thanh Hải nhận xét, thay đổi lớn nhất, đầu tiên mang lại cho trường chính là sự minh bạch hóa quản lý, các hệ thống phần mềm và DL đã giúp nhà trường nắm bắt thông tin các công việc được chính xác, nhanh chóng từ đó có những quyết định đúng trong việc phát triển quản lý giáo dục. Bên cạnh đó CĐS toàn diện cũng giúp nhà trường, CBQL, giáo viên tiết kiệm được rất nhiều thời gian, công sức cũng như chi phí từ đó có được thời gian cho việc trau dồi kiến thức chuyên môn hơn để nâng cao chất lượng dạy học và giáo dục.

“Trong giai đoạn tới, nhà trường mong muốn xây dựng được một “Hệ sinh thái trường học số” đúng nghĩa DL được nhập từ một nguồn duy nhất và được sử dụng nhiều lần cho nhiều hệ thống công việc khác nhau. VD: Công tác điểm danh qua camera sẽ liên kết với hệ thống quản lý nhà trường sau đó đẩy DL lên CS DL của Tỉnh phục vụ thông tin kiểm diện trên hệ thống IOC của tỉnh…, hay thông tin về giáo viên, học sinh, lớp học, thời khóa biểu được liên thông sang hệ thống học tập trực tuyến giúp giảm tải việc nhập DL cũng như đảm bảo DL từ một nguồn duy nhất, thống nhất đảm bảo “đúng, đủ, sạch và sống” - Hiệu trưởng Trường THCS Nha Trang bày tỏ./.