Quy định mới về bồi thường, chấm dứt trước hạn hợp đồng BOT giao thông

Tại Nghị định số 122/2026/NĐ-CP mới ban hành, Chính phủ quy định chi tiết về điều kiện chi trả, nguyên tắc xác định chi phí bồi thường, chấm dứt hợp đồng trước hạn dự án BOT giao thông.

Trọng tâm của văn bản là giải quyết tình trạng giảm doanh thu của những dự án có hợp đồng ký kết trước ngày 01/01/2021 trong giai đoạn vận hành, kinh doanh. Đồng thời, nghị định cũng làm rõ các điều kiện chi trả và nguyên tắc xác định chi phí bồi thường khi buộc phải chấm dứt hợp đồng trước thời hạn theo quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

Để được chi trả bồi thường và chấm dứt hợp đồng sớm, nhà đầu tư hoặc doanh nghiệp dự án phải đáp ứng một trong hai trường hợp cụ thể.

Trường hợp thứ nhất áp dụng khi dự án hoặc hạng mục công trình đã hoàn thành đúng pháp luật về xây dựng, được đưa vào khai thác sử dụng tối thiểu 2 năm nhưng phía doanh nghiệp lại không được thu phí để hoàn vốn như thỏa thuận.

Trường hợp thứ hai dành cho những dự án bị sụt giảm doanh thu trầm trọng. Ở tình huống này, các bên liên quan đã phải cùng nhau tính toán lại phương án tài chính điều chỉnh.

Việc điều chỉnh này dựa trên dự kiến mức vốn nhà nước chia sẻ phần giảm doanh thu, đồng thời yêu cầu giảm tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu lẫn lãi suất vốn vay.

Tuy nhiên, nếu sau khi tính toán lại mà dự án có thời gian thu phí kéo dài đến 50 năm nhưng vẫn không đủ doanh thu để trang trải các khoản thuế, phí, chi phí quản lý vận hành, bảo trì cùng gốc và lãi vay thì dự án đó đủ điều kiện được xem xét chấm dứt hợp đồng.

Khi đã đáp ứng đủ điều kiện, số tiền bồi thường sẽ được tính toán chặt chẽ bằng cách cộng gộp nhiều khoản chi phí và khấu trừ đi doanh thu thực tế.

Các yếu tố được tính vào tổng bồi thường bao gồm tổng vốn đầu tư xây dựng công trình đã được quyết toán, chi phí quản lý, vận hành và bảo trì, các khoản thuế, phí thực tế, chi phí kiểm toán độc lập cùng chi phí huy động vốn vay.

Đáng chú ý, tổng vốn đầu tư này bao gồm cả lãi vay trong giai đoạn xây dựng nhưng không tính phần vốn nhà nước tham gia, đồng thời phải trừ đi phần thuế giá trị gia tăng được hoàn và các chi phí giảm trừ theo kết luận thanh tra, kiểm toán.

Sau khi cộng dồn, số tiền bồi thường cuối cùng sẽ được xác định bằng cách trừ đi doanh thu từ việc thu phí dịch vụ và các nguồn thu khác đã được cơ quan chức năng xác nhận.

Đối với khoản chi phí huy động vốn vay, mức phí này được xác định bằng số vốn vay nhân với tỷ suất đàm phán giữa nhà đầu tư và tổ chức tín dụng, song bị khống chế trần không vượt quá 4%/năm.

Số vốn vay này được tính trên cơ sở giá trị giải ngân thực tế và giá trị quyết toán, tuyệt đối không vượt tỷ lệ quy định tại hợp đồng PPP và không bao gồm phần vốn đã được thanh toán từ nguồn doanh thu.

Thời gian để tính toán chi phí này bắt đầu từ lúc công trình đi vào vận hành kinh doanh cho đến khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định chấm dứt hợp đồng.

Một nguyên tắc quan trọng khác được nghị định nhấn mạnh là nhà nước sẽ không tính lợi nhuận vốn chủ sở hữu của nhà đầu tư vào trong chi phí bồi thường khi thực hiện chấm dứt hợp đồng trước thời hạn. Các quy định mới này chính thức có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký ban hành.