PwC Việt Nam hụt thu nghìn tỷ, hai kiểm toán viên bị Ủy ban Chứng khoán đình chỉ hành nghề
Cơ quan quản lý chứng khoán vừa ra quyết định đình chỉ tư cách hành nghề đối với hai kiểm toán viên của PwC Việt Nam do những sai sót trọng yếu tại Thép Nam Kim. Sự việc diễn ra cùng thời điểm hãng kiểm toán thuộc nhóm Big4 này ghi nhận lợi nhuận lao dốc mạnh, tệp khách hàng thu hẹp và đánh mất nhiều hợp đồng với các tập đoàn lớn trên sàn chứng khoán.
Sai sót tại Thép Nam Kim và sự rời đi của hàng loạt doanh nghiệp lớn
Ngày 12/6/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) ban hành Quyết định số 351/QĐ-UBCK về việc đình chỉ tư cách kiểm toán viên đến hết ngày 31/12/2026 đối với ông Quách Thành Châu và ông Nguyễn Vũ Anh Tuấn thuộc Công ty TNHH PwC (Việt Nam).
Qua quá trình kiểm tra chất lượng dịch vụ, cơ quan quản lý phát hiện hồ sơ kiểm toán báo cáo tài chính riêng và hợp nhất năm 2025 của Công ty Cổ phần Thép Nam Kim (mã chứng khoán: NKG) có nhiều sai sót. Đối với báo cáo riêng, kiểm toán viên chưa thực hiện đầy đủ các thủ tục theo chuẩn mực hiện hành.
Đối với báo cáo hợp nhất, dù tồn tại sai sót kế toán trọng yếu liên quan đến việc ghi nhận quyền sử dụng đất trong quá trình hợp nhất công ty con, kiểm toán viên vẫn đưa ra ý kiến chấp nhận toàn phần. Việc nhân sự của một hãng kiểm toán Big4 bị đình chỉ tư cách do sai sót tại doanh nghiệp niêm yết là trường hợp hiếm hoi xuất hiện trên thị trường thời gian qua.
Cùng với sự cố về chất lượng chuyên môn, danh sách khách hàng của PwC Việt Nam đang ghi nhận sự biến động lớn khi nhiều doanh nghiệp quyết định thanh lý hợp đồng. Sau gần một thập kỷ gắn bó, Công ty Cổ phần Tập đoàn Đầu tư Địa ốc No Va (Novaland) đã chuyển sang sử dụng dịch vụ của Công ty TNHH Kiểm toán và Dịch vụ Tin học Moore AISC từ kỳ báo cáo năm 2024 do đánh giá PwC không đáp ứng được yêu cầu về tiến độ. Công ty Nova Consumer cũng có quyết định thay đổi tương tự.
Gần đây nhất, Tập đoàn Hóa chất Đức Giang, Phốt pho Apatit Việt Nam và Tổng công ty Xây dựng số 1 (CC1) cũng lần lượt chuyển sang ký kết với các đơn vị kiểm toán khác như UHY và Deloitte để thực hiện kiểm toán và soát xét báo cáo tài chính năm 2025.
Lợi nhuận lao dốc, tệp khách hàng lợi ích công chúng sụt giảm
Hoạt động kinh doanh của PwC Việt Nam cho thấy sự chững lại rõ rệt với quy mô doanh thu và lợi nhuận đi lùi qua từng năm. Báo cáo minh bạch của doanh nghiệp thể hiện tổng doanh thu giảm từ 1.361 tỷ đồng năm 2022 xuống mức 648 tỷ đồng vào năm 2025. Lợi nhuận tương ứng rơi từ 278 tỷ đồng xuống chỉ còn 43,4 tỷ đồng.
Nguyên nhân chính dẫn đến sự sụt giảm này là quyết định tổ chức lại bộ máy hoạt động từ tháng 2/2024, tách mảng dịch vụ thuế và tư vấn sang một pháp nhân độc lập mới là Công ty TNHH Thuế và Tư vấn PwC (Việt Nam). Việc chia tách khiến mảng dịch vụ quản trị rủi ro và các dịch vụ ngoài đảm bảo chịu ảnh hưởng nặng nề, ghi nhận mức doanh thu rơi từ 524 tỷ đồng xuống 102 tỷ đồng trong niên độ 2025.
Lĩnh vực kiểm toán nòng cốt cũng không tránh khỏi đà suy giảm. Số lượng khách hàng có lợi ích công chúng (PIE) được PwC Việt Nam thực hiện kiểm toán đã giảm từ 121 đơn vị trong niên độ 2022 xuống còn 94 đơn vị trong niên độ 2025. Tương ứng, nguồn thu từ nhóm khách hàng này giảm từ 83,5 tỷ đồng của năm 2023 xuống còn 64,7 tỷ đồng vào năm 2025. Khó khăn của pháp nhân tại Việt Nam phản ánh phần nào áp lực chung của toàn bộ mạng lưới PwC trên quy mô toàn cầu.
Các sự cố nghiêm trọng xảy ra rải rác tại các thị trường lớn, điển hình như vụ việc bị xử phạt do liên quan đến Hengda Real Estate tại Trung Quốc hay sự cố rò rỉ dữ liệu thuế tại Australia, đã buộc hãng kiểm toán này phải siết chặt quy trình quản trị rủi ro và củng cố hệ thống kiểm soát nội bộ trên toàn thế giới.
