Nikkei Asia: Người tiêu dùng vẫn dè dặt chi tiêu, tiết chế mua sản phẩm phân khúc đắt tiền

Theo  Nikkei Asia đưa tin, cô gái tên Phạm Nhi (22 tuổi) từng tận dụng chương trình "mua trước, trả sau" của Shopee, cô mua một chiếc áo mới chỗ này, một đôi giày chỗ kia, cho đến một ngày nhận ra mình đã lâm vào cảnh nợ nần. Để trang trải khoản nợ mới, năm ngoái Nhi đã phải vay tiền từ người em họ và đến nay vẫn đang phải trả dần.

Nhận thấy cách chi tiêu của mình có vấn đề, giờ đây, cô đang tìm cách tiết kiệm tiền, như làm thêm ca và không còn đi chơi với bạn bè nhiều nữa. Hiện tại, không chỉ Nhi mà nhiều người cũng lựa chọn 'thắt lưng buộc bụng', tránh rơi vào cảnh nợ nần, đặc biệt là sau khi lạm phát và các thảm họa thiên nhiên giáng đòn mạnh vào 'ví tiền' của họ.

Theo dữ liệu từ công ty nghiên cứu thị trường IFM Research, năm ngoái, 39% trong số 2.447 người được khảo sát dự định vay nợ, nhưng con số này đã tăng lên 50% trong năm nay.

"Tôi chỉ chi tiêu cho những thứ cần thiết," Phạm Nhi chia sẻ với Nikkei Asia. Cô cho biết, hiện cô chỉ mua sắm trực tuyến khi có các đợt giảm giá, chẳng hạn như ngày Lễ Độc thân 11/11 (Singles Day).

Dữ liệu của IFM cho thấy, khi người tiêu dùng Việt Nam tiết chế mua sắm các sản phẩm ở phân khúc đắt tiền sẽ chứng kiến sự sụt giảm. Chẳng hạn, những người nói rằng họ sẽ mua xe máy chiếm 23% số người được hỏi vào năm 2025, nhưng chỉ còn 19% vào năm 2026. Đây là một trong 8 danh mục, bao gồm du lịch trong nước, sửa sang nhà cửa và bảo hiểm, có sự sụt giảm về số lượng người được khảo sát dự định mua sắm.

IFM nhận định: "Đáng chú ý, xu hướng tiếp tục trì hoãn chi tiêu cho các mặt hàng giá trị lớn cho thấy tâm lý thận trọng của người tiêu dùng".

Báo cáo cho biết các trung tâm thương mại, cửa hàng tiện lợi và dịch vụ giao đồ ăn sẽ bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi việc người Việt cắt giảm các khoản chi tiêu không thiết yếu.

Theo phân tích gần đây của BMI thuộc Fitch Solutions, trích dẫn số liệu từ ngân hàng trung ương, hoạt động cho vay tiêu dùng đã tăng khoảng gấp 10 trong thập kỷ qua.

Phân tích cho biết: "Mức nợ hộ gia đình cao vẫn là một rủi ro đối với triển vọng tiêu dùng của chúng tôi, vì nó không chỉ hạn chế khả năng vay mượn trong tương lai mà còn ảnh hưởng đến mức thu nhập khả dụng hiện tại."

Thị trường bất động sản đang bắt đầu phục hồi, mặc dù điều này có xu hướng làm tăng tài sản của người giàu, vì hoạt động xây dựng nhà ở chủ yếu tập trung vào các căn hộ cao cấp.

Về mặt chi tiêu không thiết yếu, một số nhà hàng đang điều chỉnh theo ngân sách eo hẹp hơn của khách. 

McDonald's tại Việt Nam chia sẻ với Nikkei Asia rằng, thực khách đang ngày càng cân nhắc về giá trị nhận được, vì vậy họ đang tìm cách thích nghi, chẳng hạn như đưa ra các chương trình giảm giá. 

Chủ sở hữu Chuck's Burgers tại TP HCM, Charlie Ta, cho biết ông đang thay đổi giờ hoạt động để tiết kiệm chi phí. Ông chia sẻ rằng mình đã và đang đồng cảm với các chủ doanh nghiệp nhỏ khác ở nhiều lĩnh vực đang chật vật giữ chân khách hàng, từ cửa hàng quần áo đến các quán ăn như của ông.

"Mọi người đều đang cảm thấy khó khăn," ông nói trong một cuộc phỏng vấn.

Phần lớn tâm lý ảm đạm bắt nguồn từ lạm phát. Đây từng là mối lo ngại thấp nhất trong danh sách mà IFM đo lường 5 năm trước, nhưng đã vươn lên đứng đầu danh sách vào năm 2024, cho đến khi bị vượt qua bởi thiên tai vào năm 2025. 

Những trận mưa lũ kỷ lục năm 2025 đã tàn phá nhiều nơi, khiến nhiều người chết hoặc mất tích và gây thiệt hại kinh tế hàng tỷ USD. Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) đã tăng khoảng 3,5% vào năm ngoái, mức cao nhất kể từ năm 2019, ngoại trừ giai đoạn phục hồi ngay sau đại dịch.

Tuy nhiên, BMI vẫn có triển vọng tích cực về Việt Nam trong năm tới. Họ dự đoán xuất khẩu và du lịch phát triển mạnh sẽ thúc đẩy thu nhập, trong khi tỷ lệ thất nghiệp thấp và giá cả ổn định sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho chi tiêu.