Ngành gạo năm 2025: Doanh thu sụt giảm, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết phục hồi nhờ tiết giảm chi phí
Kết thúc năm 2025, dù kim ngạch xuất khẩu gạo sụt giảm mạnh về mức thấp nhất 3 năm, nhóm doanh nghiệp niêm yết vẫn ghi nhận lãi ròng gần 186 tỷ đồng nhờ nỗ lực tái cấu trúc. Tuy nhiên, bức tranh tài chính có sự phân hóa rõ rệt giữa nhóm đầu ngành và các đơn vị đang chật vật xử lý lỗ lũy kế.
Xuất khẩu hạ nhiệt, lợi nhuận doanh nghiệp đảo chiều
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng năm 2024, thị trường xuất khẩu gạo Việt Nam năm 2025 ghi nhận sự điều chỉnh. Theo số liệu từ Tổng cục Hải quan, xuất khẩu gạo cả năm đạt 8,06 triệu tấn, tương đương 4,1 tỷ USD, giảm 10,8% về lượng và 27,6% về giá trị so với cùng kỳ. Đây là mức kim ngạch thấp nhất trong vòng 3 năm qua, dù vẫn duy trì nền tảng cao hơn so với giai đoạn trước dịch bệnh.
Sự sụt giảm của thị trường quốc tế đã tác động trực tiếp đến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp niêm yết. Thống kê từ VietstockFinance cho thấy, tổng doanh thu của 11 doanh nghiệp gạo trên sàn chứng khoán năm 2025 đạt 37.081 tỷ đồng, giảm 17% so với năm 2024. Tuy nhiên, điểm sáng nằm ở chỉ tiêu lợi nhuận khi toàn nhóm ghi nhận lãi ròng gần 186 tỷ đồng, đảo chiều so với mức lỗ hơn 38 tỷ đồng của năm trước. Kết quả này phần lớn đến từ việc các doanh nghiệp chủ động tiết giảm chi phí và tối ưu hóa quản trị trong bối cảnh thị trường khó khăn.
Sự phân hóa mạnh trong bức tranh tài chính
Nhóm doanh nghiệp đầu ngành tiếp tục thể hiện sự ổn định. Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed - Mã: NSC) duy trì vị thế trụ cột với lãi ròng gần 230 tỷ đồng, tăng 5% so với năm 2024, bất chấp doanh thu giảm 6%. Đây là năm thứ 5 liên tiếp NSC duy trì lợi nhuận trên 200 tỷ đồng.
Ở nhóm phục hồi, Tổng Công ty Lương thực Miền Nam (Vinafood 2 - Mã: VSF) ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận 561%, đạt 28,5 tỷ đồng - cao nhất trong một thập kỷ. Xuất nhập khẩu Nông sản Thực phẩm An Giang (Afiex - Mã: AFX) cũng báo lãi ròng 47,3 tỷ đồng, tăng 69% sau khi chuyển sàn sang HOSE. Các doanh nghiệp khác như Kigimex (KGM) và KTC đều báo lãi tăng trưởng mạnh nhờ cải thiện biên lợi nhuận gộp trong quý IV.
Ngược lại, một số doanh nghiệp vẫn chìm trong khó khăn. Xuất nhập khẩu An Giang (Angimex - Mã: AGM) lỗ ròng hơn 137 tỷ đồng, đánh dấu năm thứ 4 liên tiếp thua lỗ. Tính đến cuối năm 2025, vốn chủ sở hữu của AGM âm hơn 365 tỷ đồng. Nông nghiệp Công nghệ cao Trung An (Mã: TAR) dù có lãi trong quý IV nhưng lũy kế cả năm vẫn lỗ hơn 12 tỷ đồng, doanh thu lao dốc 61% xuống mức thấp nhất 8 năm.
Triển vọng 2026: Cạnh tranh bằng chất lượng và thương hiệu
Bước sang năm 2026, ngành gạo đặt mục tiêu xuất khẩu 7,73 triệu tấn, trong đó gạo chất lượng cao chiếm tỷ trọng 75%. Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA) dự báo thương mại gạo toàn cầu sẽ đạt kỷ lục 62,8 triệu tấn, mở ra cơ hội cho Việt Nam tại các thị trường trọng điểm như Philippines, Trung Quốc và Châu Phi.
Tuy nhiên, áp lực cạnh tranh từ Thái Lan, Ấn Độ cùng các rào cản kỹ thuật khắt khe từ EU, Nhật Bản buộc doanh nghiệp Việt phải thay đổi chiến lược. Hiệp hội Ngành hàng lúa gạo Việt Nam (VIETRISA) nhấn mạnh tầm quan trọng của đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao và việc xây dựng thương hiệu để gia tăng giá trị xuất khẩu, thay vì chạy theo sản lượng.
Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu nhóm ngành gạo năm 2025 diễn biến kém khả quan khi chỉ số ngành giảm gần 2%, trái ngược với đà tăng 39% của VN-Index. Dòng tiền tỏ ra thận trọng do biên lợi nhuận ngành mỏng và tính chu kỳ cao. Dẫu vậy, trong dài hạn 5 năm, nhóm này vẫn ghi nhận mức tăng trưởng hơn 129%, cho thấy tiềm năng tích lũy giá trị của các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt.
