Ngành F&B Việt Nam: Cuộc thanh lọc 50.000 điểm kinh doanh và áp lực từ các quy định mới
Thị trường dịch vụ ăn uống (F&B) trong năm 2025 ghi nhận biến động lớn khi có gần 50.000 điểm bán dừng hoạt động chỉ trong nửa đầu năm. Việc áp dụng các quy định khắt khe về thuế, hóa đơn điện tử cùng sự leo thang của chi phí vận hành đã tạo ra sức ép lớn, buộc các thương hiệu từ quy mô chuỗi quốc tế đến hộ kinh doanh nhỏ lẻ trên khắp 34 tỉnh thành phải rà soát lại hiệu quả tài chính để duy trì khả năng sinh tồn.
Làn sóng rời bỏ thị trường của các thương hiệu lớn và thực trạng thu hẹp quy mô
Số liệu từ báo cáo thị trường F&B Việt Nam nửa đầu năm 2025 cho thấy số lượng cửa hàng hoạt động trên toàn quốc đã giảm 7,1% so với thời điểm cuối năm 2024, còn khoảng 299.900 điểm kinh doanh. Sự sụt giảm này không chỉ giới hạn ở các hộ kinh doanh nhỏ lẻ mà còn tác động trực tiếp đến các chuỗi lớn. Điển hình là trường hợp của Café Amazon, thương hiệu đến từ Thái Lan đã thực hiện đóng toàn bộ hệ thống tại Việt Nam vào ngày 18/11/2025. Trước đó, doanh nghiệp này đã đầu tư hơn 152 tỷ đồng vào liên doanh nhưng liên tục ghi nhận các khoản lỗ, với con số lỗ riêng năm 2024 đạt hơn 35 tỷ đồng. Việc áp dụng mô hình chưa phù hợp với thói quen tiêu dùng nội địa cùng cấu trúc chi phí lớn được xác định là nguyên nhân dẫn đến kết quả này.
Nhiều thương hiệu khác cũng ghi nhận sự thận trọng trong việc mở rộng. Chuỗi kem và trà sữa Mixue đã thực hiện đóng cửa các điểm bán kém hiệu quả trong khi Highlands Coffee tập trung tối ưu hóa doanh thu trên từng cửa hàng thay vì mở mới ồ ạt. Thực tế này cho thấy các doanh nghiệp đang chuyển dịch chiến lược từ ưu tiên độ phủ sang ưu tiên hiệu quả tài chính thực tế. Số liệu khảo sát cũng chỉ ra sự phân hóa sâu sắc khi hơn 17% doanh nghiệp ghi nhận mức sụt giảm doanh thu nghiêm trọng trên 20%. Các chuyên gia nhận định đây là kết quả của việc chi phí nguyên vật liệu tăng cao, khiến biên lợi nhuận bị siết chặt và các mô hình kinh doanh thiếu tính bền vững bị đào thải.
Sức ép từ chi phí tuân thủ và xu hướng chuyên nghiệp hóa mô hình vận hành
Lợi nhuận của ngành F&B năm 2025 chịu tác động trực tiếp từ ba yếu tố chính gồm giá vốn, chi phí marketing và chi phí tuân thủ quy định pháp luật. Trong đó, các quy định mới về thuế và hóa đơn điện tử tạo ra áp lực tài chính rõ rệt. Cụ thể, các hộ kinh doanh ăn uống chịu mức thuế 4,5% trên doanh thu, một con số đáng kể khi tỷ suất lợi nhuận thực tế của nhiều mô hình chỉ dao động quanh mức 10-12%. Kể từ ngày 1/6/2025, quy định bắt buộc sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đối với các hộ kinh doanh có doanh thu trên 1 tỷ đồng mỗi năm đã góp phần minh bạch hóa dòng tiền, chấm dứt tình trạng kê khai không đủ doanh thu vốn phổ biến trước đây.
Bên cạnh thuế, các quy định về lao động có hiệu lực từ tháng 7/2025 yêu cầu người lao động làm việc từ 14 ngày mỗi tháng phải có hợp đồng và đóng bảo hiểm xã hội cũng gia tăng gánh nặng chi phí nhân sự. Trước thực tế này, xu hướng chuyển đổi từ hộ kinh doanh lên mô hình công ty trở nên phổ biến để tận dụng việc tính thuế dựa trên lợi nhuận thay vì doanh thu. Đồng thời, các doanh nghiệp đang tìm cách chuẩn hóa nguồn hàng thông qua các nền tảng cung cấp thực phẩm B2B nhằm giải quyết bài toán hóa đơn đầu vào. Hoạt động sáp nhập cũng diễn ra sôi động, tiêu biểu là việc VTI Group thực hiện sáp nhập Paris Baguette Việt Nam vào tháng 9/2025 để xây dựng hệ sinh thái dịch vụ đa phân khúc, hướng tới sự ổn định và minh bạch trong luật chơi mới của thị trường.
