Luật Thủ đô (sửa đổi): 5 công cụ tạo “đòn bẩy” tài chính cho sự phát triển

Chia sẻ tại tọa đàm “Sửa đổi Luật Thủ đô: Động lực thể chế cho Hà Nội bứt phá” do Cổng thông tin điện tử Chính phủ tổ chức vừa qua, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho rằng, lần sửa đổi Luật Thủ đô này không chỉ điều chỉnh về kỹ thuật lập pháp, mà mở ra một mô hình phát triển mới cho Thủ đô, với tầm nhìn dài hạn gắn với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Xét dưới góc độ quản trị đô thị, đây là một quy trình tổ chức lại không gian đô thị và phát triển đô thị mới cho TP Hà Nội trên 3 nền tảng chính.

Thứ nhất là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền. Theo Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội, theo dự thảo Luật, có hơn 190 nhiệm vụ được phân quyền cho TP. Tuy nhiên, việc tăng quyền không phải là hưởng quyền, mà là giao cho Hà Nội quyền tự quyết và tự chịu trách nhiệm.

“Đây là thay đổi về quản trị đô thị lớn nhất. Theo đó, TP Hà Nội có quyền chủ động hơn trong việc quyết định các vấn đề phát triển trong khuôn khổ pháp luật, thay vì phụ thuộc nhiều vào cấp trung gian như trước đây”, ông Trương Việt Dũng nhấn mạnh.

Nền tảng thứ hai là công cụ tài chính đô thị, đặc biệt gắn với phát triển hạ tầng và tổ chức lại không gian đô thị. Một trong những điểm mới đáng chú ý là cơ chế khai thác giá trị từ mô hình phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD).

Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội cho biết, trước đây, theo Quyết định số 1668/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô Hà Nội đến năm 2045, tầm nhìn đến năm 2065, Hà Nội dự kiến có khoảng 15 tuyến đường sắt, quy mô khoảng 600km, kinh phí khoảng 55 tỷ USD.

Đến nay, quy hoạch mới dự kiến phát triển khoảng 19 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài gần 900km và tổng vốn khoảng 86 tỷ USD. Để đáp ứng nguồn lực rất lớn này, dự thảo Luật cho phép TP Hà Nội khai thác quỹ đất và không gian đô thị quanh các tuyến giao thông.

“Hiện nay, trong quy hoạch dự kiến có 5 TOD quốc gia với khoảng 100 ha mỗi TOD, khoảng 23 TOD cấp vùng khu vực (quy mô khoảng 50 ha) và 134 TOD còn lại. Như vậy tổng số TOD được đánh giá khoảng 5.000 ha. Giá trị khai thác TOD này chính là nguồn lực. Có nghĩa là không phải tăng tiền mà là giao cho Hà Nội được quyền huy động nguồn lực và quyết định việc này. Chúng ta không phải vay tiền để làm Metro, mà chính Metro tạo ra nguồn lực để phát triển cho lõi đô thị”, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội lấy ví dụ.

Nền tảng thứ ba là đổi mới mô hình tăng trưởng. Lần đầu tiên, Hà Nội được trao đồng bộ các thể chế để chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa vào vốn và lao động sang dựa vào khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

“Đây là động lực then chốt để Thủ đô có thể đạt mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới”, ông Trương Việt Dũng khẳng định.

Đề cập đến vấn đề nguồn lực, Phó Chủ tịch UBND TP Hà Nội Trương Việt Dũng cho biết, nhu cầu đầu tư cho phát triển hạ tầng và đô thị là rất lớn.

Năm 2026, TP cần khoảng 730 nghìn tỷ đồng (trong đó khoảng 550 nghìn tỷ đồng huy động nguồn xã hội). Trong giai đoạn 2026-2030, Hà Nội cần khoảng 5 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng 2/3 dự kiến huy động từ nguồn lực xã hội.

Theo tính toán ban đầu, giai đoạn 2026-2035, để hình thành khung hạ tầng theo quy hoạch Thủ đô, TP cần khoảng 11 triệu tỷ đồng; giai đoạn 2026-2045, cần 25 triệu tỷ đồng và đến năm 2065 cần 103 triệu tỷ đồng để triển khai thực hiện phát triển hạ tầng, cấu trúc đa tầng đa lớp, đô thị xanh, hướng tới Net Zero bằng 0.

Nêu rõ điểm cốt lõi của dự thảo Luật Thủ đô (sửa đổi) là trao cho Hà Nội các công cụ mang tính nền tảng để chủ động phát triển, ông Trương Việt Dũng chỉ ra, dự thảo Luật đã trao cho Hà Nội 5 công cụ quan trọng là tài chính, thể chế, PPP (hợp tác công tư), nguồn lực và đặc biệt là dữ liệu để quyết định.

Đây là những nền tảng sẽ là “đòn bẩy” để thực hiện được nguồn lực của Thủ đô Hà Nội trong thời gian tới.