‘Lá hoa trên đường về’ - Những vấn đáp mở lối tỉnh thức giữa đời sống hiện đại

Quay về với chính mình

Trong nhịp sống đầy vội vã, con người dễ bị cuốn vào công việc, deadline, hay vô vàn những gánh nặng khác từ gia đình, xã hội. Trước những áp lực này, nhiều người có xu hướng tìm kiếm một chốn về cho đời sống nội tâm của mình.

Trong bối cảnh ấy, những quyển sách của thầy Thích Pháp Hòa xuất hiện như một lời mời gọi dịu dàng, giúp người đọc chậm lại, lắng nghe chính mình và học cách sống tỉnh thức giữa đời sống đầy biến động.

Khi hai tuyển tập “Chia sẻ từ trái tim” và “Con đường chuyển hóa” của thầy Thích Pháp Hòa ra mắt đều được bạn đọc đón nhận nồng nhiệt, trong quá trình lướt qua hàng trăm bài pháp thoại, ban biên tập Fisrt News nhận ra vẫn còn một khoảng trống lớn. Đó là những thắc mắc của đại chúng từ nhiều khía cạnh của cuộc sống: từ những vấn đề mang tính học thuật như giáo lý Phật pháp, những băn khoăn trong các nghi thức thờ cúng, cho đến những khó khăn tâm lý trong mỗi người hoặc trong các mối quan hệ gia đình.

Và quyển sách “Lá hoa trên đường về” là lời giải đáp của thầy Thích Pháp Hòa trước những vấn đề ấy. “Đường về” ở đây không phải là một không gian vật lý, mà là tiến trình quay về với chính mình, với sự tỉnh thức và an lạc vốn sẵn có trong mỗi con người.

Với những Phật tử thường nghe thầyThích Pháp Hòa giảng pháp, có thể thấy trong “Lá hoa trên đường về” có nhiều kiến giải không mấy xa lạ, thậm chí rất đỗi gần gũi thân thương. Một phần là vì văn phong trong cuốn sách này hầu như giữ nguyên theo phong cách nói chuyện thường ngày của thầy xưa nay, phần khác là vì những vấn đề được chọn lọc cũng đều là những thắc mắc thường thức mà đại chúng nào cũng từng “chạm” đến, ở chùa cũng như ở nhà. Mặc dù nội dung câu hỏi vô cùng đa dạng và đôi khi rất “khó đỡ”, nhưng với sự thông hiểu Phật pháp và khả năng diễn đạt giản dị, dễ hiểu, thầy Pháp Hòa vẫn giải đáp các câu hỏi một cách thỏa đáng.

Trong “Lá hoa trên đường về”, các câu hỏi được sắp xếp theo từng nhóm có cùng chủ đề để người đọc tiện theo dõi và có thể liên hệ đến vấn đề của bản thân. Đó có thể là những thắc mắc trong đời sống hằng ngày liên quan đến nhân quả; những điều băn khoăn về nghi thức thờ cúng hay hiện tượng huyền bí như việc cầu siêu hay sự linh ứng; những bế tắc cần lời khuyên trong đời sống cá nhân, gia đình; những vướng mắc của người tu trong quá trình thực tập; những nghi vấn “không biết hỏi ai” của những người muốn tìm hiểu sâu hơn vào giáo lý đạo Phật.

Thích Pháp Hòa nhấn mạnh rằng tu tập không phải là cắt đứt mọi mối liên hệ với thế gian, mà là học cách nhận diện, chuyển hóa và nuôi dưỡng những mối duyên lành. Bởi khi còn sống, con người không thể không kết duyên, điều quan trọng là biết chọn lọc, giảm bớt những duyên khổ lụy và vun bồi những duyên thiện lành. Phật pháp vì thế không rút lui khỏi đời sống mà trở thành nền tảng giúp con người sống có đạo lý, biết yêu thương, chia sẻ và chịu trách nhiệm.

Gỡ rối đời sống bằng tinh thần Phật pháp

Khác với lối thuyết giảng một chiều, “Lá hoa trên đường về” được kết cấu như một dòng đối thoại liên tục giữa người hỏi và người đáp, phản ánh sinh động muôn mặt trăn trở của đời sống hiện đại. Đồng thời, hình thức hỏi-đáp cũng tạo nên một không gian đối thoại cởi mở giữa người đọc và thầy Thích Pháp Hòa, giúp cho nhiều vấn đề tưởng chừng rất nhỏ bé, đời thường lại được đặt vào một chiều sâu mới.

Trong những vấn đáp của thầy Thích Pháp Hòa, có những vấn đề mà chừng như ai cũng sẽ quan tâm, chẳng hạn: “Tại sao nhân quả không đến ngay?”, “Tu là cắt duyên, sao còn kết thêm duyên?”, hay “Có nên phó mặc mọi chuyện cho duyên nghiệp?”... Thầy không trả lời bằng những khái niệm trừu tượng, mà mượn hình ảnh từ thiên nhiên để minh họa: có loại cây chỉ vài tháng đã ra trái, nhưng cũng có loại phải chờ đợi nhiều năm mới thu hoạch. Nhân quả cũng vận hành như thế, tùy thuộc vào duyên hội đủ hay chưa. Cách lý giải ấy không chỉ giúp người đọc dễ hiểu, mà còn khơi gợi tinh thần kiên nhẫn, tỉnh thức và tự quan sát từng chuyển biến nhỏ trong đời sống.

Bên cạnh giáo lý, “Lá hoa trên đường về” còn dành nhiều dung lượng để giải thích những vấn đề liên quan đến nghi thức, tín ngưỡng và tập tục trong đời sống người Việt, đặc biệt là những niềm tin mang màu sắc dân gian như xem ngày tốt xấu, cúng sao giải hạn, bói toán, hay những lo lắng xoay quanh nghi thức thờ cúng.

Những câu hỏi như “Tại sao phải thắp nhang?”, “Tiêu hủy kinh sách cũ có tội không?” hay “Ngày nào là ngày tốt?”… được giải thích bằng tinh thần cởi mở, thấu đáo và dựa trên cốt lõi giáo lý nhà Phật. Qua đó, người đọc hiểu rõ hơn ý nghĩa biểu trưng của nhang, đèn, hoa, quả; nhận thức đúng đắn về việc xử lý kinh sách cũ; đồng thời tháo gỡ những quan niệm mê tín dị đoan, giúp đời sống tâm linh trở nên sáng rõ, lành mạnh và tự chủ hơn.

Như câu hỏi “Ngày nào là ngày tốt?” vốn dĩ là “nan đề” mà người Việt ở nhiều độ tuổi và giới tính, kể cả khác biệt nền tảng học vấn, đều sẽ ít nhiều thắc mắc. Thực tế, đây là quan niệm dân gian có nguồn gốc từ Trung Hoa và đã đi vào đời sống văn hóa của người Việt, trở thành niềm tin, tín ngưỡng của dân gian, chứ hoàn toàn không liên quan gì đến Phật giáo.

“Đức Phật không hề dạy vấn đề may rủi, cữ kiêng, hay tuổi này hạp, tuổi kia xung khắc, v.v… Mà đức Phật dạy thế nào? Ngày, giờ, tháng, năm nào mình nói tốt, nghĩ tốt, làm tốt thì đó là ngày, giờ, tháng, năm tốt. Còn nếu ngày, giờ, tháng, năm đó mình nghĩ điều xấu, nói điều xấu, làm việc xấu thì ngày, giờ, tháng, năm đó xấu, vậy thôi. Như vậy, xấu tốt là tùy ở tâm của mình” – Thích Pháp Hòa chia sẻ.

Cách nhìn này giúp người đọc chuyển trọng tâm từ sự lệ thuộc vào các yếu tố ngoại cảnh sang việc tự chịu trách nhiệm cho đời sống tinh thần của chính mình và chủ động kiến tạo hạnh phúc.

Không chỉ dừng lại ở việc giải đáp những vấn đề tâm linh, sách còn chạm tới nhiều khía cạnh thiết thực của đời sống hiện đại, từ áp lực công việc, căng thẳng tinh thần, mối quan hệ gia đình, đến những khủng hoảng niềm tin, sự cô đơn và lạc lõng của con người trong xã hội số.

Những phân tích nhẹ nhàng nhưng thấu đáo giúp người đọc nhận ra căn nguyên của khổ đau, đồng thời mở ra những hướng chuyển hóa phù hợp với từng hoàn cảnh cụ thể. Thay vì đưa ra những lời khuyên mang tính áp đặt, Thích Pháp Hòa chọn cách gợi mở, dẫn dắt để mỗi người tự tìm ra con đường phù hợp nhất cho chính mình.

Xuyên suốt “Lá hoa trên đường về”, ta có thể thấy tinh thần từ bi và trí tuệ - hai yếu tố cốt lõi của Phật giáo - đã được thầy Thích Pháp Hòa áp dụng một cách triệt để. Cách trả lời của thầy không nặng về lý thuyết, mà chú trọng tính ứng dụng, đưa ra những gợi ý cụ thể, thiết thực. Điều này giúp người đọc không chỉ hiểu, mà còn có thể thực hành ngay trong đời sống hàng ngày, trong việc kiểm soát cảm xúc, điều chỉnh hành vi, đến việc xây dựng các mối quan hệ lành mạnh, nuôi dưỡng nội tâm bình an.