Gần 300 cổ phiếu rời HNX sang HoSE cuối tháng 12, thị trường niêm yết vận hành hai bảng giao dịch mới
Cuối tháng 12, gần 300 mã cổ phiếu đang niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) sẽ chuyển sang Sở Giao dịch Chứng khoán TP HCM (HoSE), đưa toàn bộ thị trường cổ phiếu niêm yết về một đầu mối quản lý. Quá trình hợp nhất đi kèm việc chuyên môn hóa sản phẩm giữa hai sở và áp dụng mô hình phân tách thành hai bảng giao dịch mới tại HoSE.
Thống nhất cơ chế giao dịch và chuyên môn hóa hoạt động hai sở
Thị trường chứng khoán Việt Nam chuẩn bị kết thúc mô hình hai sở cùng tổ chức giao dịch cổ phiếu niêm yết khi gần 300 mã từ HNX chuyển sang HoSE vào cuối tháng 12. Tại hội thảo khoa học Thị trường chứng khoán Việt Nam 2026 (VCSM 2026) ngày 18/11, TS Đặng Tài An Trang, Phó tổng giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), cho biết việc đưa cổ phiếu niêm yết về một đầu mối giúp nâng cao chất lượng thị trường và tạo điều kiện để HoSE cùng HNX tập trung vào các nhóm sản phẩm riêng biệt.
Theo đại diện VNX, sự khác biệt về quy chế vận hành giữa hai sở là nguyên nhân chính thúc đẩy quá trình hợp nhất. Hiện cổ phiếu trên HoSE áp dụng biên độ dao động giá 7%, trong khi mức này tại HNX là 10%. Hai sở cũng có điểm khác nhau về bước giá, một số loại lệnh và cơ chế giao dịch sau giờ. Tình trạng phân tách buộc nhà đầu tư phải làm quen với hai bộ quy tắc khác nhau tùy nơi niêm yết, còn các công ty chứng khoán phải vận hành đồng thời hai quy trình nghiệp vụ, chức năng hệ thống và cơ chế kiểm soát tương ứng từng sở. Doanh nghiệp niêm yết cùng các đơn vị cung cấp dịch vụ cũng phải đáp ứng quy định riêng của mỗi sàn. Khi tập trung cổ phiếu về một đầu mối, cơ quan quản lý có thể chuẩn hóa phương thức khớp lệnh, bước giá, biên độ, quy trình xử lý lệnh và kiểm soát biến động, giúp doanh nghiệp lẫn thành viên thị trường tiết giảm chi phí tuân thủ và chi phí vận hành.
Ở khía cạnh dữ liệu, việc giao dịch trên hai hệ thống riêng khiến thông tin về giá, khối lượng, thanh khoản và sự kiện doanh nghiệp bị phân tán dù có quy chế chung ở cấp VNX. Thống nhất đầu mối quản lý giúp đồng bộ dữ liệu, giảm chi phí xử lý và nâng cao chất lượng phân tích, định giá cũng như giám sát thị trường. Nguồn dữ liệu tập trung đồng thời tạo nền tảng xây dựng các bộ chỉ số theo vốn hóa, ngành nghề, thanh khoản và chiến lược đầu tư, phục vụ việc phát triển quỹ hoán đổi danh mục (ETF) và các sản phẩm tài chính mới.
Cùng với chuẩn hóa giao dịch và dữ liệu, việc chuyển cổ phiếu giải quyết sự chồng lấn trong tổ chức thị trường. Sau khi hoàn tất chuyển giao, HoSE chuyên trách mảng cổ phiếu, chứng chỉ quỹ và chứng quyền có bảo đảm. Trong khi đó, HNX tập trung vào thị trường trái phiếu Chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp, chứng khoán phái sinh và thị trường UPCoM, đồng thời phát triển các phân khúc mới như tín chỉ carbon và sàn giao dịch cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Do cổ phiếu, trái phiếu và phái sinh có yêu cầu khác nhau về tổ chức phát hành, nhà đầu tư, định giá và quản trị rủi ro, việc phân công lại chức năng giúp hai sở tập trung nguồn lực nhân sự, công nghệ và chuyên môn vào từng phân khúc riêng biệt.
Phân loại cổ phiếu theo hai bảng giao dịch và yêu cầu an toàn hệ thống
Từ góc độ đơn vị tiếp nhận, bà Trần Anh Đào, Trưởng ban Kiểm soát HoSE, đánh giá việc quy tụ toàn bộ doanh nghiệp niêm yết về một sở giúp mở rộng quy mô và chuẩn hóa thị trường dưới góc nhìn của nhà đầu tư trong nước lẫn quốc tế. Bà Đào khẳng định các doanh nghiệp chuyển từ HNX sang HoSE sẽ không phải đáp ứng lại điều kiện niêm yết ban đầu. Tuy nhiên, thay vì xếp chung toàn bộ mã chứng khoán trong cùng một bảng như hiện nay, cơ quan quản lý sẽ chia danh sách niêm yết thành hai khu vực gồm bảng chính (Prime Board) và bảng tiêu chuẩn (Standard Board) dựa trên quy mô vốn, khả năng chuyển nhượng và mức độ tiếp cận của nhà đầu tư.
Để góp mặt trong bảng chính (Prime Board), doanh nghiệp niêm yết cần đáp ứng đồng thời bốn tiêu chí. Thứ nhất, vốn điều lệ đã góp từ 1.000 tỷ đồng trở lên. Thứ hai, giới hạn sở hữu nước ngoài (FOL) đạt từ 50% trở lên, hoặc vốn điều lệ điều chỉnh theo FOL đạt tối thiểu 500 tỷ đồng. Thứ ba, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float) đạt từ 50% trở lên, hoặc vốn điều lệ điều chỉnh theo tỷ lệ này đạt tối thiểu 500 tỷ đồng. Thứ tư, cổ phiếu không thuộc diện cảnh báo, kiểm soát, hạn chế, tạm ngừng hoặc đình chỉ giao dịch. Những mã chứng khoán không đáp ứng đủ các điều kiện trên sẽ được xếp vào bảng tiêu chuẩn (Standard Board).
Đại diện HoSE nhận định việc phân tách bảng giao dịch tạo thêm động lực để doanh nghiệp nâng cao quy mô vốn, cải thiện chất lượng quản trị và minh bạch thông tin nếu muốn duy trì vị trí tại bảng chính. Các điều kiện hiện hành chỉ đóng vai trò điểm sàn ban đầu, đòi hỏi doanh nghiệp niêm yết tiếp tục nâng chuẩn hoạt động sau khi chuyển sang HoSE.
Bên cạnh lợi ích chuẩn hóa, việc dồn toàn bộ cổ phiếu niêm yết về một đầu mối đặt ra yêu cầu cao hơn về năng lực vận hành và giám sát đối với HoSE. Khi mọi giao dịch tập trung tại một hệ thống duy nhất, sự cố kỹ thuật hoặc gián đoạn có thể tác động đến phạm vi thị trường rộng hơn trước đây. Vì vậy, quá trình hợp nhất không chỉ dừng ở việc chuyển mã chứng khoán và thống nhất quy chế. Các sở giao dịch, VNX và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) đang phối hợp chặt chẽ trong việc bảo đảm kết nối dữ liệu, kiểm thử hệ thống, phối hợp giám sát và xây dựng phương án ứng phó sự cố.









