Đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo tư duy mới

Đề xuất tăng cường PBGDPL cho các nhóm đối tượng đặc thù

Theo báo cáo tại cuộc họp, sau 13 năm thi hành Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (PBGDPL), công tác PBGDPL đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền, các ngành, các cấp từ Trung ương đến cơ sở; đạt được một số kết quả nổi bật. Tuy nhiên việc triển khai thi hành Luật vẫn còn những hạn chế, bất cập ở quy định của Luật và tổ chức thực hiện Luật. Việc sửa đổi Luật được thực hiện trong bối cảnh Đảng đã ban hành nhiều chủ trương đổi mới công tác xây dựng, thi hành pháp luật, PBGDPL, phân cấp, phân quyền, vận hành chính quyền địa phương 2 cấp; đẩy mạnh công tác truyền thông chính sách trong quá trình xây dựng và hoàn thiện văn bản quy phạm pháp luật; ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số…

Trước thực tiễn xã hội khi bước vào giai đoạn mới, việc sửa đổi Luật nhằm thể chế hóa đầy đủ, kịp thời các chủ trương, định hướng của Đảng, bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất với các luật, văn bản có liên quan và đáp ứng yêu cầu, bối cảnh mới hiện nay là cần thiết.

Dự thảo Luật được thiết kế 5 Chương với 51 Điều (giữ nguyên số lượng chương và tăng 10 điều so với Luật PBGDPL năm 2012).

Phát biểu tại cuộc họp, Đại tá Lê Trọng Xuân, Phó trưởng Phòng Kế hoạch - Tổng hợp, Cục Pháp chế, Bộ Quốc phòng đề nghị rà soát một số quy định về hình thức PBGDPL để phản ánh đầy đủ đặc thù hoạt động của các cơ quan, đơn vị trong lực lượng vũ trang.

Đối với nhóm đối tượng đặc thù trong công tác PBGDPL, Bộ Quốc phòng đề nghị tiếp tục đánh giá kỹ phạm vi áp dụng đối với một số nhóm đối tượng đặc thù để bảo đảm tính hợp lý và khả thi.

Góp ý vào dự thảo Luật, ông Phan Hồng Thuỷ, Phó Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề nghị bổ sung nguyên tắc bảo đảm tính phù hợp về ngôn ngữ, bản sắc văn hóa và trình độ nhận thức của đồng bào dân tộc thiểu số.

Đối với nhóm đối tượng đặc thù, ông Phan Hồng Thuỷ cho rằng, bên cạnh đối tượng là đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, cần nghiên cứu mở rộng phạm vi tới các nhóm cư dân sinh sống tại vùng đặc biệt khó khăn, vùng bãi ngang ven biển, hải đảo, khu vực biên giới.

Bên cạnh đó, đại diện Bộ Dân tộc và Tôn giáo đề nghị bổ sung quy định về tập huấn, bồi dưỡng cho đội ngũ người có uy tín trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Đây là lực lượng có ảnh hưởng lớn trong cộng đồng, có khả năng lan tỏa chủ trương, chính sách và pháp luật một cách hiệu quả tới người dân.

Bà Phạm Thị Thanh Hương, Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội đánh giá cao việc dự thảo Luật chú trọng công tác truyền thông chính sách ngay từ giai đoạn xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số và làm rõ hơn trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong công tác PBGDPL.

Bên cạnh đó, bà Phạm Thị Thanh Hương đề nghị tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện quy định về xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong cơ sở giáo dục. Theo đó, cần gắn nội dung này với công tác theo dõi, tổ chức thi hành pháp luật và đưa vào các chương trình bồi dưỡng công chức, viên chức nhằm tạo chuyển biến thực chất trong nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của người học cũng như đội ngũ thực thi công vụ.

Tại cuộc họp thẩm định, đại diện cho đơn vị chủ trì tham mưu soạn thảo dự án Luật, Cục trưởng Cục PBGDPL và TGPL Cù Thu Anh phát biểu làm rõ một số ý kiến của các thành viên Hội đồng thẩm định. Theo đồng chí, việc tiếp tục kế thừa và quy định phù hợp đối với đội ngũ báo cáo viên pháp luật, tuyên truyền viên pháp luật nhằm bảo đảm thể chế hóa chủ trương của Đảng tại Chỉ thị số 58-CT/TW ngày 10/01/2026 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng, pháp luật cho công nhân trong tình hình mới.

Trong đó yêu cầu quan tâm củng cố, kiện toàn, đào tạo, bồi dưỡng, hướng dẫn và có cơ chế, chính sách đãi ngộ, động viên, phát huy vai trò của báo cáo viên, tuyên truyền viên làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật cho công nhân. Cùng với đó, Cổng Pháp luật quốc gia là cơ sở dữ liệu duy nhất được giao trong Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và yêu cầu thực hiện vận hành và quản lý hiệu quả để tạo điều kiện cho người dân, doanh nghiệp tiếp cận pháp luật trên môi trường số... Do đó, để bảo đảm đưa chủ trương, định hướng mới của Đảng đi vào cuộc sống thì cần thể chế hóa trong dự thảo Luật này.

Đẩy mạnh truyền thông chính sách từ sớm, từ xa

Kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Hoàng Oanh đánh giá, dự thảo Luật đã nhận được sự đồng thuận cao về sự cần thiết ban hành, đồng thời cơ bản bám sát các chủ trương, định hướng lớn của Đảng về đổi mới tư duy xây dựng và thi hành pháp luật, chuyển từ tư duy quản lý sang quản trị kiến tạo phát triển.

Đi vào các nội dung cụ thể, về nhóm đối tượng đặc thù, Thứ trưởng cho rằng việc xác định đối tượng đặc thù là cần thiết nhưng phải bảo đảm có trọng tâm, tránh mở rộng quá mức dẫn đến dàn trải nguồn lực và giảm hiệu quả thực hiện. Thứ trưởng lưu ý rà soát để bảo đảm sự thống nhất giữa các quy định trong dự thảo Luật, trong đó có việc xem xét bổ sung nhóm cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài theo tinh thần các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.

Đánh giá cao việc dự thảo Luật luật hóa chủ trương đổi mới công tác truyền thông chính sách trong xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, Thứ trưởng cho rằng truyền thông chính sách không chỉ giúp người dân, doanh nghiệp hiểu rõ mục tiêu, nội dung và tác động của chính sách mà còn là kênh quan trọng để cơ quan nhà nước tiếp nhận phản hồi xã hội, đo lường tác động, nhận diện sớm những rủi ro, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn.

Từ đó, Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu quy định rõ hơn trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo trong công tác truyền thông chính sách. Theo đó, cơ quan chủ trì không chỉ có trách nhiệm tổ chức truyền thông chính sách mà còn phải chủ động cung cấp thông tin chính thống, giải trình những vấn đề dư luận quan tâm và phản hồi kịp thời các ý kiến khác nhau trong suốt quá trình xây dựng, hoàn thiện chính sách. Thứ trưởng đề nghị nghiên cứu bổ sung nội dung đánh giá về truyền thông chính sách trong hồ sơ dự án luật nhằm nâng cao trách nhiệm, chất lượng truyền thông chính sách.

Ngoài ra, Thứ trưởng cũng cho ý kiến về các vấn đề liên quan đến quy định ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong PBGDPL; nguồn lực thực hiện; quy định về Hội đồng phối hợp PBGDPL cấp xã…