Logo

Doanh thu ngành xây dựng bứt phá quý III, bức tranh lợi nhuận tiếp tục phân hóa

Khánh Vinh

Doanh thu tăng vọt, lợi nhuận phân hóa theo năng lực lõi

Dữ liệu tài chính quý III/2026 cho thấy sự phục hồi mạnh mẽ về quy mô hoạt động của nhóm 103 doanh nghiệp xây dựng niêm yết trên các sàn chứng khoán. Tổng doanh thu thuần toàn ngành đạt gần 63.700 tỷ đồng, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Điểm sáng lớn nhất là biên lãi gộp vươn lên mức 12%, xác lập kỷ lục cao nhất trong 18 quý gần đây. Dù tổng lợi nhuận ròng toàn ngành đạt hơn 3.350 tỷ đồng, giảm 36% so với cùng kỳ, nhưng đã ghi nhận mức tăng 51% nếu so sánh với quý liền trước.

Thị trường chứng kiến 44 doanh nghiệp có lợi nhuận tăng trưởng, minh chứng cho khả năng tận dụng tốt các cơ hội thực tế. CTCP Sông Đà 2 báo lãi hơn 29 tỷ đồng, cao gấp gần 300 lần cùng kỳ. CTCP Hưng Thịnh Incons cũng ghi nhận lợi nhuận gần 36 tỷ đồng, cao gấp 19 lần. CTCP Tập đoàn FECON đạt mức lãi hơn 90 tỷ đồng, tăng 518% và thiết lập mức cao nhất trong 31 quý. Về quy mô tuyệt đối, Tổng Công ty Sông Đà dẫn đầu với mức lãi ròng gần 609 tỷ đồng, tăng 111%. Ở khía cạnh quy mô hoạt động, Xây dựng Coteccons lập đỉnh lịch sử với doanh thu thuần gần 11.300 tỷ đồng, đưa lợi nhuận ròng tăng 3% lên mức hơn 304 tỷ đồng.

Ở chiều ngược lại, một số nhà thầu quy mô lớn ghi nhận lợi nhuận suy giảm do các nguyên nhân mang tính thời điểm. Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình báo doanh thu tăng 32%, nhưng lợi nhuận ròng giảm xuống còn hơn 12 tỷ đồng do nguồn thu tài chính và thu nhập khác thu hẹp. Tổng Công ty Vinaconex cũng ghi nhận lãi ròng giảm còn gần 306 tỷ đồng do không còn khoản lợi nhuận đột biến từ thoái vốn dự án như năm trước.

Một yếu tố cần được các doanh nghiệp lưu tâm quản trị là quy mô các khoản phải thu ngắn hạn. Tính đến cuối tháng 9, con số này tại 103 doanh nghiệp đạt hơn 138.200 tỷ đồng, giảm 4% so với đầu năm. Việc duy trì dòng tiền ổn định thông qua thu hồi công nợ tiếp tục là ưu tiên hàng đầu của các nhà thầu trong giai đoạn cuối năm.

Điểm tựa đầu tư công, tối ưu hóa chi phí nguyên vật liệu

Triển vọng hoạt động xây lắp tiếp tục được củng cố bởi dòng vốn giải ngân đầu tư công và khối lượng công việc dồi dào từ các dự án hạ tầng giao thông. Nhu cầu thực hiện các dự án chiến lược theo phương thức đối tác công tư (PPP) đang mở ra không gian phát triển lớn cho các nhà thầu có đủ năng lực tài chính và kỹ thuật.

Trong giai đoạn 2026 đến 2030, thị trường dự kiến đón nhận nhiều đại dự án hạ tầng đóng vai trò động lực tăng trưởng mới. Các công trình trọng điểm như đường sắt cao tốc Hà Nội đi Quảng Ninh, Trục Đại lộ Cảnh quan sông Hồng và Khu phức hợp Olympic sẽ mang lại khối lượng hợp đồng khổng lồ, tạo đà bứt phá cho các doanh nghiệp trúng thầu.

Thử thách lớn nhất đối với bài toán duy trì biên lợi nhuận hiện nay là sự biến động của giá nguyên vật liệu. Lực cầu lớn từ các dự án vô tình tạo ra sức ép lên chi phí đầu vào, đặc biệt là giá thép và xi măng. Để bảo vệ thành quả kinh doanh, các doanh nghiệp có năng lực kỹ thuật tốt đang ưu tiên lựa chọn các gói thầu giá trị cao. Các nhà thầu cũng chủ động ký kết các hợp đồng cung cấp nguyên vật liệu với mức giá cố định trong chu kỳ từ 6 đến 12 tháng, qua đó giảm thiểu rủi ro biến động giá cả và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trên từng dự án.