Điện Máy Xanh trước thềm IPO: Sức ép cạnh tranh nội địa và điểm sáng Erablue tại Indonesia

Quy mô phát hành lớn và bài toán tối ưu hiệu quả mạng lưới

Theo xác nhận từ ông Đoàn Văn Hiểu Em, Tổng giám đốc chuỗi Điện Máy Xanh, doanh nghiệp gần như đã hoàn tất các thủ tục cần thiết để tiến hành IPO trong năm 2026. Công ty giữ nguyên kế hoạch thực hiện thương vụ này trước những biến động địa chính trị toàn cầu hiện nay, thể hiện mức độ quyết tâm cao của ban lãnh đạo.

Thương vụ IPO dự kiến chào bán tối đa hơn 179,5 triệu cổ phiếu, tương đương 16,3% vốn điều lệ với mức giá khởi điểm không thấp hơn giá trị sổ sách là 16.163 đồng/cổ phiếu. Tỷ lệ phát hành này tương đối lớn so với mức thông lệ 5-10% trên thị trường. Việc tách Điện Máy Xanh ra niêm yết độc lập được kỳ vọng tạo ra một câu chuyện tăng trưởng mới để đón đầu dòng vốn đầu tư, đặc biệt khi thị trường chứng khoán Việt Nam vừa được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026. Tuy nhiên, quy mô chào bán lớn cũng đặt ra thách thức về khả năng hấp thụ của thị trường khi mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng trong những tháng đầu năm.

Xét về quy mô hiện tại, Điện Máy Xanh vẫn là trụ cột của Công ty Cổ phần Đầu tư Thế giới Di động (mã chứng khoán: MWG). Tính đến cuối tháng 3/2026, hệ sinh thái của MWG đạt 3.232 điểm bán, trong đó riêng Điện Máy Xanh sở hữu 2.006 cửa hàng, giữ vững vị thế dẫn đầu. Dù vậy, dữ liệu vận hành cho thấy chuỗi này đang trải qua quá trình thu hẹp quy mô. Trong quý I/2026, Điện Máy Xanh giảm 21 cửa hàng. Xu hướng này đã xuất hiện từ năm 2025 khi chuỗi giảm 18 điểm bán. Việc đóng bớt các cửa hàng kém hiệu quả cho thấy chiến lược kinh doanh đang chuyển dịch từ việc mở rộng số lượng sang việc tối ưu hóa hiệu quả hoạt động trên từng điểm bán.

Sức ép cạnh tranh dịch vụ và dư địa từ thị trường quốc tế

Thực tế thu hẹp mạng lưới của Điện Máy Xanh phản ánh rõ tình trạng bão hòa của thị trường bán lẻ công nghệ (ICT) nội địa. Khi doanh số điện thoại và máy tính xách tay chững lại, các doanh nghiệp ICT buộc phải dồn lực vào mảng điện máy để tận dụng mạng lưới có sẵn.

Sự chuyển dịch mạnh mẽ của hệ thống FPT Shop tạo ra áp lực cạnh tranh trực tiếp. Tận dụng 623 cửa hàng hiện hữu, FPT Shop đã chuyển đổi hơn 130 điểm bán sang mô hình điện máy - gia dụng chỉ trong hơn một năm. Thay vì đua mở rộng quy mô, đơn vị này chọn trục cạnh tranh là công nghệ và dịch vụ. Các chính sách bảo hành 1 đổi 1, bán kèm bảo hiểm sản phẩm và áp dụng mô hình kinh tế chia sẻ trong khâu lắp đặt giúp tối giảm chi phí cố định và rút ngắn thời gian phục vụ khách hàng xuống còn 1-2 ngày trong mùa cao điểm. Cùng với đó, các đối thủ truyền thống như Điện Máy Chợ Lớn tiếp tục tạo ra cuộc cạnh tranh khốc liệt về giá bán.

Trước áp lực giới hạn tăng trưởng trong nước, chuỗi Erablue tại Indonesia đang nổi lên như một động lực phát triển dài hạn. Trái ngược với việc thu hẹp tại Việt Nam, chuỗi Erablue đã tăng thêm 94 cửa hàng trong năm 2025, nâng tổng số lên 181 cửa hàng và tiếp tục mở rộng trong quý I/2026.

Công ty Chứng khoán Vietcap đánh giá thị trường ICT và điện máy Indonesia có quy mô khoảng 10,9 tỷ USD nhưng chưa có chuỗi bán lẻ hiện đại nào phủ sóng toàn quốc. Các thương hiệu nội địa chủ yếu tập trung vào phân khúc cao cấp tại các trung tâm thương mại lớn. Nắm bắt khoảng trống này, Erablue áp dụng mô hình cửa hàng nhỏ từ 150-350 m2 đặt tại các khu dân cư đông đúc, cung cấp dịch vụ giao hàng, lắp đặt trong 24 giờ và chính sách đổi trả linh hoạt. Vietcap ước tính Erablue sẽ đóng góp khoảng 3% lợi nhuận sau thuế cho hệ thống vào năm 2030, mở ra dư địa khai thác rất lớn cho doanh nghiệp sau khi hoàn tất quá trình IPO.