Chủ tịch VNG Lê Hồng Minh: 'Security sẽ là lĩnh vực hot nhất trong vòng 3 năm tới'

AI đang đặt doanh nghiệp trước một bài toán không chỉ về công nghệ mà còn về cách tổ chức vận hành, phân bổ nguồn lực và trao quyền cho nhân viên. Nếu ngân hàng có xu hướng tiếp cận AI theo hướng từ trên xuống, với các use case cụ thể và yêu cầu đo lường hiệu quả đầu tư, VNG lại lựa chọn cách tiếp cận từ dưới lên: xây dựng nền tảng, dữ liệu và môi trường để mỗi nhân viên chủ động đưa AI vào công việc.

Tại Executive Panel - Ask CEO, CIO anything about AI, ông Lê Hồng Minh, Nhà sáng lập & Chủ tịch VNG, chia sẻ về cách doanh nghiệp này tiếp cận AI, bài toán ROI, rủi ro an ninh mạng khi AI Agent ngày càng được trao nhiều quyền, câu chuyện chủ quyền AI và vai trò của đội ngũ IT trong kỷ nguyên AI. Đáng chú ý, theo ông Minh, thay vì trước hết đặt câu hỏi AI sẽ tạo thêm bao nhiêu doanh thu hay cắt giảm bao nhiêu chi phí, doanh nghiệp cần tập trung xây dựng năng lực sử dụng AI trong tổ chức. Trong khi đó, sự phát triển nhanh của AI cũng đang tạo ra một nghịch lý về an ninh: năng lực tấn công có thể tăng nhanh hơn năng lực phòng thủ.

VNG nhìn AI khác ngân hàng thế nào?

Như các anh đại diện ngân hàng đã chia sẻ, rõ ràng cách các ngân hàng áp dụng AI là từ góc nhìn chiến lược từ trên xuống (top-down), tập trung vào các use case tối ưu lợi ích và hiệu quả vận hành. Trong khi đó, qua trao đổi với anh Minh trước đây, tôi được biết VNG lại có cách tiếp cận khác từ bottom-up: tập trung xây dựng văn hóa và sự sáng tạo ở tổ chức. Anh có thể chia sẻ cụ thể hơn góc nhìn của VNG về cách các tổ chức thúc đẩy ứng dụng AI và đổi mới sáng tạo?

Anh Lê Hồng Minh: Cảm nhận của tôi là khi làm về AI thì sẽ có nhiều góc nhìn khác nhau. Chẳng hạn như góc nhìn chuyên môn cụ thể của hai anh CIO ngân hàng chia sẻ lúc nãy, mọi người sẽ nhìn AI là công nghệ có thể tích hợp vào các hệ thống, cũng như các workflow hiện tại đang có trong ngân hàng.

VNG thì hơi khác một chút. Dĩ nhiên AI là công nghệ rất quan trọng, nhưng nếu đặt vào góc nhìn của người dùng sử dụng AI thì nó unlock và cho phép người dùng mỗi cá nhân có được năng lực sáng tạo và thay đổi cách làm việc. Theo tôi, đây cũng là giá trị lớn nhất AI mang lại cho cá nhân mỗi người.

Thế thì cái đấy trong phạm vi của ngân hàng sẽ đòi hỏi sự thay đổi gì. Thực ra ngân hàng là tổ chức rất cẩn trọng, công việc triển khai CNTT hay công nghệ phải theo kiểu top-down, phải dùng giải pháp đã được chứng thực, có các chứng chỉ... Những yếu tố cơ bản cực kỳ quan trọng cho ngân hàng, từ Scalability, Security hay Reliability. Không những ứng dụng được cho các sản phẩm công nghệ mà còn phải ứng dụng cho quy trình cũng như dữ liệu.

Với cấu trúc như vậy thì rất khó cho một nhân viên ngân hàng nói rằng "bây giờ làm sao tôi ứng dụng AI trong công việc hàng ngày của tôi", vì phải chờ CIO cung cấp công cụ.

Còn cách tiếp cận của VNG và quan điểm của chúng tôi là các sếp chủ yếu là tạo ra môi trường, còn công việc ứng dụng thì thúc đẩy từ tất cả nhân viên. Quan điểm của VNG trong hơn 1 năm vừa rồi là thúc đẩy việc xây dựng môi trường từ dữ liệu, an toàn bảo mật, cho đến các nền tảng để nhân viên xây dựng agent và AI app bên trong nội bộ, qua đó thúc đẩy tất cả mọi người có thể sử dụng nó trong công việc hàng ngày. Đấy là một góc nhìn khác từ một công ty công nghệ như chúng tôi.

Đầu tư AI: Chưa phải lúc chỉ nhìn vào ROI

Ngân hàng chọn top-down vì phải giải trình ROI. Với trường hợp tiếp cận bottom-up và chỉ cung cấp nền tảng thì làm sao đo lường được ROI hay hiệu quả đem lại khi quyết định đầu tư vào AI?

Anh Lê Hồng Minh: Nói thật là tôi cũng không có một câu trả lời cụ thể nếu đứng ở khía cạnh của CIO. Nhưng tôi sẽ suy nghĩ hơi khác một chút. Nếu là sếp của ngân hàng, tôi sẽ nói trách nhiệm của CIO là phải tăng gấp đôi, gấp ba khoản đầu tư về mặt AI của các tổ chức, và cũng phải thuyết phục được Ban Giám đốc/Ban Lãnh đạo về hiệu quả khoản đầu tư. Dĩ nhiên nó sẽ không đo lường trực tiếp nếu sử dụng các chỉ số ROI như Return on Sales hay Profitability.

Tuy nhiên, góc nhìn của tôi là khoản đầu tư vào AI hiện nay là đầu tư vào công nghệ và con người cùng một lúc. Trước đây, khi nói về đầu tư về công nghệ thông tin (CNTT) của ngân hàng thì thường là các hệ thống lớn như Core Banking, Data Center, Server... Còn AI hiện tại, chi phí lớn nhất vẫn là token và vẫn nằm trong mức có thể kiểm soát. Nếu nhìn nhận chi phí token đó cùng với mức độ tăng hiệu suất của đội ngũ thì bản thân tôi nghĩ nó không đáng bao nhiêu so với tổng đầu tư CNTT cả.

Mục tiêu hiện tại không phải là trả lời câu chuyện AI mang lại doanh thu hay cắt giảm gì cho doanh nghiệp, mà là làm sao thúc đẩy xây dựng năng lực sử dụng AI trong tổ chức.

AI mở rộng năng lực tấn công nhanh hơn phòng thủ?

Hiện tại chúng ta hay nghe nói AI là công cụ cho hacker tấn công. Rất nhiều trường hợp ngay cả website chính phủ Mỹ cũng bị AI Agent tấn công. Vậy một khi các ngân hàng/tổ chức càng ứng dụng AI, trao quyền nhiều cho AI Agent, thì điều này có làm tăng thêm nguy cơ bảo mật hay không?

Anh Lê Hồng Minh: Quan điểm của VNG là Security sẽ là lĩnh vực hot nhất trong vòng 3 năm tới. Có một điều trong chia sẻ của anh Phương tôi hoàn toàn đồng ý: tuy AI không tạo ra Attack Surface mới, nhưng số lượng attacker có thể nhân lên rất nhiều lần. Bởi vì đối với năng lực các mô hình AI bây giờ, hacker có thể gia tăng số lần tấn công đến vô hạn vào bất kỳ một công ty, tổ chức nào.

Trong khi đó về khía cạnh phòng vệ, chúng lại không sử dụng được năng lực của AI để tăng phòng vệ tương ứng. Vì tỷ lệ thành công để phòng vệ phải lên đến 99% thì chúng ta mới an tâm giao việc này cho hệ thống AI.

Do đó, theo quan điểm của VNG, hiện tồn tại một nghịch lý là với AI thì năng lực tấn công đang mạnh hơn rất nhiều so với năng lực phòng thủ. Và điều này đặt ra một rủi ro rất lớn không những với hệ thống ngân hàng mà đối với bất kỳ một tổ chức nào.

Chủ quyền AI và bài toán phụ thuộc công nghệ

Tốc độ các doanh nghiệp Việt Nam ứng dụng AI tăng rất nhanh. 3 năm tới chắc phụ thuộc hoàn toàn vào AI. Thế giới có các mô hình AI Phương Đông như Deepseek, Kimi và AI Phương Tây như Claude, Grok, Gemini. Trong khi Việt Nam chưa sở hữu mô hình nào. Nếu phụ thuộc hoàn toàn mà không sở hữu AI thì chủ quyền AI sẽ như thế nào? Liệu chúng ta có năng lực xây dựng không?

Anh Lê Hồng Minh: Khi nói đến việc phụ thuộc vào công nghệ thì đó là chuyện hiển nhiên. Những công nghệ nền tảng trong mọi ngành công nghiệp hiện tại (chip, bán dẫn, software layer) đều phụ thuộc vào nhà cung cấp. Tuy nhiên, sẽ không có chuyện thị trường chỉ có 1-2 NCC độc quyền nên không cần quá lo lắng đến một ngày nào đó họ không hoạt động nữa. Sự phát triển sẽ giống như thị trường phần mềm 20 - 30 năm nay, món gì ngon/hot sẽ có rất nhiều người thông minh trên thế giới làm.

Tùy từng thời điểm chúng ta sẽ cân nhắc các yếu tố chi phí, bảo mật dữ liệu (dữ liệu nào dùng Commercial Model, dữ liệu nào bắt buộc dùng On-premise/Risk). VNG cố gắng xây dựng hạ tầng công nghệ về AI để đầu tiên phục vụ bản thân mình, sau đó phục vụ cho các doanh nghiệp Việt Nam. Vì đó chắc chắn là nhu cầu tương lai rất lớn.

AI có thay đổi vai trò của IT?

Băn khoăn nhiều người làm công nghệ là sau này IT sẽ có vai trò như thế nào trong doanh nghiệp? Hiện nay, ông IT dùng AI lập trình, ông nghiệp vụ cũng dùng AI lập trình. Liệu sau này trong tổ chức có còn chia ra Nghiệp vụ và IT nữa không?

Anh Lê Hồng Minh: Minh xin kể câu chuyện nhỏ. Geoffrey Hinton (người được xem là cha đẻ của công nghệ AI) từng trả lời trong một bài phỏng vấn mười mấy năm về trước, cho rằng trong vòng 10 năm, AI sẽ đọc tất cả X-ray, MRI tốt hơn con người rất nhiều. Toàn bộ những người làm Chẩn đoán hình ảnh (Medical Imaging) sẽ bị thay thế. Thực tế bây giờ ngành Medical Imaging lại là ngành thiếu nhân lực nhất và lương cao nhất! Mặc dù công nghệ đọc chẩn đoán hình ảnh đang rất tốt. Lý do vì khi công nghệ tốt lên, nhu cầu sử dụng Medical Imaging tăng lên rất nhiều, dẫn đến vẫn cần người làm các bước quan trọng.

Nếu toàn bộ nền kinh tế tăng trưởng 20 - 30 - 50 - 100 lần nhờ AI, nhu cầu về IT sẽ cực kỳ khủng khiếp! Những người thực sự hiểu về IT sẽ có năng lực sử dụng AI tốt nhất. Vậy nên tôi tiên đoán nhu cầu sử dụng AI của IT sẽ tiếp tục tăng lên rất cao, đồng nghĩa với việc chúng ta vẫn còn nhiều việc để làm và chưa thể bị thay thế được.