Chấn chỉnh hoạt động KOL/KOC: Siết chặt kỷ cương pháp lý và xác lập tiêu chuẩn trách nhiệm mới
Sau giai đoạn tăng trưởng nóng dẫn đến thực trạng thiếu kiểm soát, thị trường KOL/KOC tại Việt Nam bước vào giai đoạn thanh lọc mạnh mẽ trong năm 2025. Với việc Luật Quảng cáo sửa đổi và Luật Thương mại điện tử chính thức đi vào thực thi từ đầu năm 2026, đội ngũ hơn 300.000 người làm nghề trên khắp 34 tỉnh thành phải đối mặt với các quy định khắt khe về chứng chỉ hành nghề, nghĩa vụ thuế và trách nhiệm pháp lý trực tiếp đối với nội dung quảng bá.
Hành trình thanh lọc thị trường và xử lý các vi phạm trọng yếu
Theo số liệu từ Câu lạc bộ KOL & KOC Việt Nam (VDAA), thị trường hiện ghi nhận khoảng 300.000 cá nhân hoạt động trong lĩnh vực quảng bá và bán hàng trực tuyến. Tuy nhiên, sự phát triển thiếu quy định cụ thể trong những năm qua đã dẫn đến tình trạng hàng giả và trốn thuế diễn ra phổ biến. Trong năm 2025, cơ quan chức năng đã thực hiện các biện pháp mạnh tay đối với nhiều cá nhân có tầm ảnh hưởng lớn trên mạng xã hội liên quan đến các cáo buộc bán hàng kém chất lượng và vi phạm nghĩa vụ thuế. Những cái tên lớn trong lĩnh vực livestream bán hàng với doanh thu công bố từ hàng chục đến hàng trăm tỷ đồng mỗi phiên đã vướng vào vòng lao lý, đánh dấu bước ngoặt trong việc xác lập lại trật tự thị trường trên phạm vi toàn quốc, bao gồm cả 34 tỉnh thành đã sáp nhập của Việt Nam.
Việc thanh lọc này tập trung vào hai nhóm đối tượng chính: những người lợi dụng sự nổi tiếng để tiêu thụ hàng hóa không rõ nguồn gốc và những cá nhân có biểu hiện khoe khoang tài sản phi thực tế để thu hút sự chú ý. Thực tế ghi nhận nhiều phiên livestream đạt mốc doanh thu kỷ lục nhưng không đi kèm với việc thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, gây thất thu cho ngân sách nhà nước. Các hành động xử lý quyết liệt từ phía Chính phủ không chỉ để răn đe mà còn để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng, đồng thời tạo lập một môi trường kinh doanh minh bạch cho những người làm nghề chân chính.
Khung pháp lý mới và vai trò của các tổ chức ngành nghề năm 2026
Kể từ ngày 01/01/2026, Luật Quảng cáo sửa đổi bắt đầu có hiệu lực, quy định rõ trách nhiệm của người có ảnh hưởng khi thực hiện quảng bá sản phẩm. Theo đó, KOL/KOC phải chịu trách nhiệm trước pháp luật tương đương với nhà sản xuất hoặc nhà phân phối nếu nội dung quảng cáo sai sự thật. Cùng với đó, Luật Thương mại điện tử được thông qua vào tháng 12/2025 cũng yêu cầu các cá nhân livestream bán hàng phải hoàn thành các khóa đào tạo về pháp luật chuyên ngành và được cấp chứng chỉ hành nghề trước khi hoạt động. Các nền tảng mạng xã hội và sàn thương mại điện tử có nghĩa vụ lưu trữ dữ liệu quảng bá trong thời hạn một năm để phục vụ công tác thanh tra, truy cứu trách nhiệm khi phát sinh vi phạm.
Để hỗ trợ người làm nghề thích nghi với quy chuẩn mới, Hiệp hội Quảng cáo Việt Nam (VAA) đã ra mắt Câu lạc bộ KOL & KOC Việt Nam vào cuối năm 2025. Tổ chức này thực hiện vai trò hướng dẫn quy định pháp luật, đào tạo nghiệp vụ và xây dựng Bộ Quy tắc Đạo đức Nghề nghiệp để ngăn chặn quảng cáo sai sự thật. Việc chuyển dịch từ mô hình quảng cáo dựa trên lượng người theo dõi sang nền kinh tế tin cậy, nơi đề cao uy tín và tính xác thực của thông tin, được xem là yếu tố cốt lõi để duy trì sự phát triển bền vững của ngành nghề này. Hệ thống pháp luật chặt chẽ hơn về thuế và bảo vệ người tiêu dùng sẽ là nền tảng để thị trường KOL/KOC hoạt động chuyên nghiệp và đúng khuôn khổ kể từ năm 2026.
