Bloomberg: Làn sóng rời Trung Quốc tăng tốc, Việt Nam trở thành 'bến đỗ' của hàng loạt tập đoàn điện tử hàng đầu
Dữ liệu từ Bloomberg Intelligence chỉ ra một cuộc dịch chuyển dòng vốn quy mô lớn đang diễn ra khi Trung Quốc dần mất đi vị thế độc tôn trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Đáng chú ý, Việt Nam nổi lên như một điểm sáng hiếm hoi khi thu hút thành công sự hiện diện mở rộng của toàn bộ 9 "ông lớn" sản xuất điện tử trong danh sách theo dõi.
Các đối tác của Apple, Microsoft đồng loạt dồn lực vào Việt Nam
Theo bộ dữ liệu phân tích về 9 doanh nghiệp sản xuất hàng điện tử quy mô lớn trên toàn cầu của Bloomberg Intelligence, bản đồ sản xuất thế giới đang có sự thay đổi mang tính bước ngoặt. Trung Quốc - nơi từng được mệnh danh là công xưởng thế giới - đang chứng kiến sự suy giảm rõ rệt về sức hút đầu tư. Cụ thể, 5 trong số 9 tập đoàn lớn này đang thực hiện việc rút dần cơ sở sản xuất và giảm tỷ trọng tài sản cố định tại quốc gia tỷ dân.
Trái ngược với xu hướng tại Trung Quốc, Việt Nam đang trở thành tâm điểm thu hút dòng vốn FDI công nghệ khi 100% doanh nghiệp trong danh sách quan sát đều đã thiết lập hoặc mở rộng quy mô hoạt động. Trong đó, 5 doanh nghiệp gồm những tên tuổi đình đám như Hon Hai (Foxconn), Luxshare, Jabil, Flex và Inventec đang triển khai các hoạt động đầu tư mạnh mẽ. Đây là những mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng của các gã khổng lồ công nghệ như Apple, HP hay Microsoft. Bốn doanh nghiệp còn lại cũng đang có kế hoạch tăng thêm vốn và năng lực sản xuất.
Sự dịch chuyển này mang lại tác động tích cực ngay lập tức tới cán cân thương mại. Kim ngạch xuất khẩu từ Việt Nam sang Mỹ đối với nhóm hàng máy móc và thiết bị xử lý dữ liệu ghi nhận mức tăng trưởng trên 100% trong thời gian gần đây, dẫn đầu là máy tính xách tay. Nhóm hàng điện tử và linh kiện cũng tăng trưởng khoảng 40%, chủ yếu nhờ sức hút từ điện thoại thông minh và thiết bị điện tử tiêu dùng.
Dự báo tỷ trọng sản xuất của Trung Quốc giảm sâu và bài toán giá trị gia tăng
Nhìn rộng ra toàn ngành, Bloomberg Intelligence ước tính tỷ trọng tài sản cố định của nhóm ngành sản xuất hàng điện tử theo hợp đồng tại Trung Quốc đã giảm mạnh từ mức 65% (năm 2018) xuống còn 44% (năm 2024). Xu hướng này được dự báo chưa dừng lại khi con số có thể giảm về 41% trong năm 2025 và chỉ còn khoảng 29,6% vào năm 2033. Tại chiều ngược lại, nhóm các nước bao gồm Mỹ, ASEAN (với trọng tâm là Việt Nam), Ấn Độ và Mexico dự kiến sẽ nâng tỷ trọng lên mức 36% vào năm 2025, tăng gấp đôi so với năm 2018.
Báo cáo "Tương lai châu Á" của McKinsey cũng ghi nhận dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào các ngành công nghệ tương lai tại châu Á đã tăng gần gấp đôi. Ông Gautam Kumra, Chủ tịch McKinsey khu vực châu Á (trừ Trung Quốc) nhận định đây là cơ hội lịch sử để các doanh nghiệp trong khu vực tái định hình vị thế thương mại.
Dù đang đứng trước cơ hội lớn, giới phân tích cũng cảnh báo những thách thức mà Việt Nam phải đối mặt. Việc nằm gần trung tâm cung ứng Trung Quốc giúp tối ưu logistics nhưng lại tạo ra sự phụ thuộc lớn vào nguồn linh kiện nhập khẩu, khiến tốc độ nội địa hóa diễn ra chậm. Điều này không chỉ làm giảm giá trị gia tăng thực tế mà còn tiềm ẩn rủi ro về xuất xứ hàng hóa trong các tranh chấp thương mại quốc tế. Để Việt Nam thực sự trở thành một mắt xích quan trọng thay vì chỉ là điểm lắp ráp trung chuyển, việc phát triển hệ sinh thái công nghiệp phụ trợ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực là yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn tới.
