Bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng: Mỗi cú nhấp chuột đều phải thượng tôn pháp luật

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, không gian mạng tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, chia sẻ và tiếp cận các sản phẩm trí tuệ. Tuy nhiên, tình trạng sử dụng phần mềm không có bản quyền; sao chép, phát tán trái phép phim, âm nhạc, sách điện tử, tác phẩm báo chí và các nội dung số trên không gian mạng ngày càng diễn biến phức tạp, gây thiệt hại cho chủ thể quyền, tổ chức, doanh nghiệp và ảnh hưởng đến sự phát triển lành mạnh của nền kinh tế số.

Nhằm tăng cường bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên số, hệ thống pháp luật tiếp tục được hoàn thiện với nhiều quy định mới, trong đó có Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026.

Nghị định số 134/2026/NĐ-CP ngày 06/4/2026 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số quy định về quyền tác giả, quyền liên quan và Luật Báo chí năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

Các quy định này góp phần xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong quá trình khai thác, sử dụng tác phẩm và nội dung số trên không gian mạng.

Thực tế cho thấy, hành vi xâm phạm bản quyền trên không gian mạng ngày càng tinh vi, có tổ chức và quy mô lớn. Nhiều website, ứng dụng, tài khoản mạng xã hội đã đăng tải, phát tán trái phép phim, chương trình truyền hình, sách điện tử, phần mềm và nội dung báo chí, thu hút số lượng lớn người truy cập, gây thiệt hại cho các chủ thể quyền, đồng thời ảnh hưởng đến môi trường đầu tư và hoạt động sáng tạo tại Việt Nam.

Công an thành phố Hà Nội đã phát hiện, xử lý nhiều vụ việc liên quan đến hành vi sử dụng phần mềm không có bản quyền; sao chép, phát tán trái phép các sản phẩm số trên không gian mạng nhằm thu lợi bất chính.

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức, cá nhân có thể bị xử phạt vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan theo Điều 225 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017.

Để góp phần xây dựng môi trường số an toàn, văn minh và thượng tôn pháp luật, Công an thành phố Hà Nội khuyến nghị các cơ quan, doanh nghiệp và người dân:

Nâng cao nhận thức, tôn trọng và bảo vệ quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ; không sao chép, phát tán, chia sẻ hoặc sử dụng trái phép tác phẩm, phần mềm, phim ảnh, âm nhạc, sách điện tử, chương trình truyền hình và các nội dung số khi chưa được chủ thể quyền cho phép.

Chỉ sử dụng phần mềm, ứng dụng, tài liệu, phim ảnh, âm nhạc và các sản phẩm số có nguồn gốc hợp pháp; ưu tiên sử dụng các nền tảng có bản quyền, được cấp phép theo quy định.

Không truy cập, quản trị hoặc tiếp tay quảng bá các website, ứng dụng, nhóm mạng xã hội phát tán nội dung vi phạm bản quyền; không thực hiện hoặc chia sẻ nội dung hướng dẫn bẻ khóa phần mềm, sử dụng phần mềm “crack” hay chia sẻ tài khoản trái phép.

Các tổ chức, doanh nghiệp cần tăng cường quản lý việc sử dụng phần mềm và dữ liệu số tại đơn vị; chủ động rà soát, loại bỏ phần mềm không có bản quyền, qua đó phòng ngừa nguy cơ bị xử lý vi phạm và hạn chế rủi ro mất an toàn thông tin.

Khi phát hiện website, tài khoản mạng xã hội hoặc tổ chức, cá nhân có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền sở hữu trí tuệ trên không gian mạng, người dân cần lưu giữ thông tin, tài liệu liên quan và kịp thời phản ánh đến cơ quan chức năng để xem xét, xử lý theo quy định.